براساس آخرین جدول شاخص تبعیض جنسی سالیانه اعلام شده، در میان 134 کشور نام ایران با شاخص 0.584 در ردیف 128 قرار گرفت. لازم به توضیح است که این شاخص بین 0 تا 1 متغیر است و به این معنی است که اگر شاخصی نزدیک 0 باشد تبعیض جنسی بسیار پایین است و هر میزان که به 1 نزدیک می‌شود تبعیض افزایش می‌یابد.

به گزارش سرویس بین‌الملل «فردا»، بر اساس آماری که توسط مجمع اقتصادی جهان (برگزار کننده اجلاس داووس) ارائه شد،‌ 67٪ از کشورها در بحث تبعیض جنسیتی بهبود و پیشرفت داشته‌اند در حالی‌که 33٪ از کشورها نیز وضعیت بدتری داشته‌اند.

شایان ذکر است که مواردی نظیر فرصت‌های اقتصادی و میزان مشارکت زنان، سطح سواد،‌ بحث درمان و طول عمر و میزان مشارکت آنها در عرصه‌های سیاسی، 4 عنوانی هستند که برای سنجش این شاخص، مورد ارزیابی قرار می‌گیرند.

طبق روال سال‌های گذشته، کشورهای اسکاندیناوی چهار رده برتر جدول را به خود اختصاص دادند. اما آمریکا و انگلیس سیر نزولی داشته‌اند.

"ملانی ورویر" سفیر سیار مسائل جهانی زنان می‌گوید: " چالش‌های اصلی زمان ما بدون حضور زنان قابل حل نیست. زنان کلید اصلی رشد اقتصادی هستند ،‌ در حالی هنوز در مراکز تصمیم گیری جایگاه خود را نیافته‌اند."

بر اساس گزارش منتشر شده مربوط به سال 2009‌ ، با توجه به رابطه مستقیم میان توسعه اقتصادی و حضور زنان در عرصه‌های سیاسی، 43 کشور در این زمینه پیشرفت داشته‌اند، در حالی‌که بیشتر کشورهای دنیا در مباحثی نظیر سطح سواد، میزان مشارکت اقتصادی در مجموع 40٪ پیشرفت داشته‌اند و در میزان مشارکت زنان در عرصه‌های اقتصادی آمار شگفت‌انگیز 83٪ داشته‌‌اند.

امسال ایسلند جای نوروژ را در صدر جدول گرفت. نکته قابل توجه این است که آمریکا نیز از ردیف 27 جدول به ردیف 31 سقوط کرد که یک روند نزولی را در پیش گرفته‌است چنانچه در سال 2006 جایگاه این کشور در رده 23 بود.

در پایان لازم به ذکر است که ایران در سال 2006 از میان 115 کشور با شاخص 0.580 در رده 108، در سال 2007 از میان 128 کشور با شاخص0.590 در رده 118 و در سال 2008 از میان 130 کشور با شاخص 0.602 در رده 116 جدول قرار گرفت.

منبع:سایت تحلیلی خبری عصرایرانhttp://asriran.com/fa/pages/?cid=88853

شادی مصطفایی

" به کودکان گوش دهیم" شعاری است که  صندوق کودکان سازمان ملل متحد، یونیسف، برای روز کودک امسال انتخاب کرد.

در سال 1946 بعد از جنگ جهاني دوم در اروپا ، انجمن عمومي سازمان ملل به منظور حمايت از کودکان ، مرکز يونيسف را که ابتدا انجمن بين المللي ويژه کودکان سازمان ملل نام گرفت ايجاد کرد.
در سال 1953، يونيسف ( United Nations International Emergency Fund ) يکي از بخشهاي دائمي در سازمان ملل گرديد . و روز 8 اکتبر " روز جهاني کودک " نام گذاري شد.

با اذعان به اینکه سازمان ملل متحد در اعلامیه جهانی حقوق بشر و در میثاق های بین المللی مربوط به حقوق بشر اعلام و موافقت نموده است که همگان، بدون هرگونه تبعیض از نظر نژاد، رنگ،جنسیت،زبان،مذهب ،عقاید سیاسی و دیگر عقاید ،منشا ملی ،اجتماعی ، دارایی و تولید و یا سایر خصوصیات سزاوار کلیه حقوق و آزادیهای مندرج در اسناد مذکور هستند.با اذعان به اینکه کودک برای رشد کامل و هماهنگ شخصیت خود باید در محیط خانوادگی و در فضایی (مملو) از خوشبختی و محبت و تفاهم رشد یابد.  این در حالی است که در تمام کشورهای جهان کودکانی هستند که در شرایط فوق العاده دشوار زندگی می کنند و این کودکان نیازمند توجه ویژه می باشند. همچنین با توجه به اهمیت سنت ها و ارزشهای فرهنگی هریک از ملل در مورد حمایت و رشد هماهنگ ، مجمع عمومی سازمان ملل در بیستم نوامبر 1989 ،پیمان نامه حقوق کودک را اعلام داشت و کشورهای عضو،حقوق مندرج در پیمان نامه را برای هریک از کودکان که در حوزه قضایی آنها می باشد، محترم شمرده و تضمین می کنند.

وظيفه انجمن کمک به کودکان يعني يونيسف ، مراقبت از کودکان و برآوردن نيازهاي اوليه آنها در سالهاي ابتدايي زندگي ؛ ترغيب و تشويق والدين به تعليم فرزندان مي باشد.
همچنين تلاش اين انجمن براي کاهش بيماري ، مرگ و مير در کودکان و حمايت از آنها هنگام جنگ و حوادث طبيعي و ... است .

کودکان درروزجهانی کودک ، خواهان يادآوري اين مسئله هستند که سالانه هزينه هاي غير قابل تصوري صرف توليد انواع سلاحهاي هسته اي و غير هسته اي مي شود حال آنکه در سال کودکان بسياري از گرسنگي ، عدم امکانات بهداشتي ، سوء تغذيه و ... جان خود را از دست مي دهند و کسي نگران آنها نيست !
يونيسف اعلام داشته که تنها با اختصاص پنج دلار براي هر کودک مي توان جان 90 درصد از کودکاني را که سالانه مي ميرند ، نجات داد و براي بهبود چشمگير زندگي کودکان جهان سوم ، کافي است که فقط مبلغ شش هفته بودجه تسليحاتي جهان هزينه شود.

در کشور ما کودکان از فقر و فلاکت تبعیض و نابرابری رنج می برند هزاران کودک از نقطه مرزی تا زیرزمین های نم دار تا کارگاه ها تا کوچه و بازار شهر به کار وادار می شوند هزاران کودک بی پناه و خیابانی که  شب هایشان را هم بر روی کارتن ها در گوشه و کنار خیابان ها سپری می کنند کم نیستند از همین کودکان که به جرم بزه کار راهی زندان شده اند تا روزهای زندگی شان را در آنجا سپری کنند و زمانی که سن شان به 18 سال رسید حلق آویز شوند کم نیستند از همین کودکانی که جسم و جانشان در دوران کودکی مورد آزار، شکنجه و سوء استفاده قرار میگرد، تحقیر می شوند و در تمام زندگی طعم تلخ این آزارها و حقارت را با خود دارند.

با بیان اینکه از نظر پیمان نامه حقوق کودک ، منظور از کودک هر انسان دارای کمتر از18 سال سن است ،به نظر می رسد که در نتیجه دگرگونیهایی که معمولا در جوامع امروزی رخ می دهند ، کودک به عنوان موقعیتی مشخص بار دیگر رو به نابودی می رود. بعضی از صاحب نظران اظهار کرده اند که کودکان، اکنون آنچنان سریع بزرگ می شوند که خصلت متمایز کودکی کاستی می پذیرد.به عنوان مثال ، حتی کودکان کاملا خردسال، ممکن است همان برنامه های تلویزیونی را که بزرگسالان تماشا می کنند ،  ببینند و خیلی زودتر از نسلهای پیشین با دنیای بزرگسالان آشنا می شوند. همانند بزرگسالان جنگ ، فقرو تبعیض، آزار و انواع شکنجه ها را تجربه می کنند ؛ همانند بزرگسالان کار می کنند ، حکم برایشان صادر می شودو مورد سوء استفاده های جنسی و مالی قرار می گیرند. کودکان کرد نیز در این  میان نه تنها مستثنی نبوده  بلکه کودکان کرد به مراتب بیشتر دوران جنگ و آوارگی، فقر و گرسنگی را تجربه کرده اند و چه بسیارند کودکان کردی که همراه با بزرگترهای خود تامین معاش خانواده بر دوش آنهاست و از کمبود امکانات آموزشی و تفریحی و رفاه و امنیت اجتماعی رنج می برند.

کودکان امروز ، سخنان زیادی برای گفتن دارند ، بیاییدبا گوشی شنوا به سخنان این بزرگسالان کوچک گوش دهیم و بگداریم کودکانمان ، زود بزرگ نشوند ومحیطی آرام و سالم برای رشدشان فراهم آوریم.

 منابع: جامعه شناسی ،انتونی گیدنز ، ترجمه منوچهر صبوری

http://www.unicef.org/iran

http://www.koodakan.blogsky.com

http://www.iricap.com

به مناسبت روز جهانی کودک برنامه ها و مراسمی در شهر بانه برگزار گردید:

در بعضی از مدارس روز پنج شنبه جشنهایی برای دانش آموزان برگزار گردید .

همچنین انجمن ادبی شهرستان بانه پنج شنبه شب، شب شعری برای کودکان برگزار کرد که با استقبال زیاد کودکان و اولیای آنها روبرو بود.

این برنامه در سالن آمفی تئاتر شهرستان بانه از ساعت 8 تا 12 شب اجرا شد.همراه با شاعران این شهرستان ، در این برنامه شاعرانی از شهرهای مهاباد ، سقز ، بوکان ،مریوان،سردشت، ارومیه نیز حضور داشتند که نزدیک به صد اثر ارائه و خوانده شد.

سرود و نمایش نیز از برنامه های اجراشده آن شب بود که توسط دانش آموزان پسرمدرسه اندیشه ی نو و دختران مدرسه شاهد اجرا گردید و  در پایان هیئت داوران به سه اثر برتر جوایزی اهدا کرد.

جشنواره بادبادکها:

امسال نیزشهرداری و شورای شهر شهرستان بانه اقدام به برگزاری جشنواره بادبادکها در پارک تفریحی دکانان کرد. این برنامه روز جمعه با حضور تعداد زیادی از کودکان و اولیای آنها در دکانان برگزار گردید.

گه ر شه وانم ئاوێته بێت له گه ڵ بێخه وی شۆره بی

گه ر چاوانم تنۆک تنۆک بتکێته خوار، وه کوو مۆمێک

گه ر  هه ناسه م له ئاسمان باڵ لێبدا له گه ل رۆحی مردووێکا

گه ر ده مارم وشک ببێت له پێناوتا

هه روه ک رووبار له پاییزدا

هێشتا که مه بۆ تۆ دایه

هێشتا که مه بۆ تۆ دایه

نه سیم قادرپوور

عشق من ، نمی خواهم که تو

فریاد گردی

سکوتی باش اما، در تلاطم

آب باش

جاری

روان بر سنگفرش قلب منجمدم.

آمنه عزیزی (سروور)

قۆناغی يه که م:

به جۆرێك له ئاوێنه دا چاو له مه مكتان بكه ن كه شانتان ته واو رێك بێت و ده ستان له سه‌ر كه‌له‌كه‌تان دابنێن . ئه‌گه‌ر مه‌مكه كانتان له ئاوێنه‌دا له حاڵه‌ت وشێوه‌ی هه ميشه‌ی دايه و هه‌روه ها به‌و لاولاي سنگدا نه‌كه‌وتبوو يان دوچاری ئه ستوور ‌بوونيش نه ببوو، له‌م حاڵه‌ته‌دا مه‌مكتان ساغه و هيچ گرفتێکی نيه؛ به ڵام ئه‌گه‌ر هه‌ر شێوه حاله‌تێكی نائاساييتان به دي كرد ده بێ سه رداني دوكتۆری پسپۆر له و بواره دا بكه ن. گرفته كانيش ئه‌مانه‌ن: ئه ستوور بوون و يان كۆبوونه وه ی پێست، هه‌روه ها ئه گه‌ر گۆي مه‌مكه كان له شوێني ئاسايی خۆيان نه مابوون وه يان توشي ره ق بوون ، خوران وه يان ئه ستووربوون، ببوون ده بێ له وه ها حاڵه تێكيشدا سه رداني دوكتۆر بكه ن.

قۆناغی دوهه م: باسكتان هه لێنن و سه رنج بده نه گۆڕ‌انكاريه كان.

قۆناغی سێهه م: به ئارامي گۆی مه مكه كانتان له به يني قامكه كانتان دابێنن و بڕواننه ره نگی گۆی مه مکه كان؛  نابێ ره نگییان  شيري، زه رد يان سوور بێ.

قۆناغی چواره م: له حاڵه تی  راكشان و  درێژبووندا به ده ستی چه پتان مه مكی راست و به ده ستی راست مه مكی چه پتان كۆنترۆڵ بكه ن. ئه و كاره به شێوه ی ته واو له سه ره وه بۆ خوار و له چه‌په‌وه بۆ راست ئه نجام بده ن، به شێوه يێك كه به ته‌واوي گۆی مه‌مكه كانتان كۆنترۆڵ و تاقی بكه‌نه‌وه. بۆ ئه‌و كاره ش ده توانن له نێوه‌راستی مه‌مكتانه‌وه ده‌ست پێبكه‌ن  و به شێوه‌ی سووڕانی بازنه‌يی قامكه كانی ده‌ستتان زياتر به‌ره و پێش به‌رن. هه‌روه‌ها له‌گه‌ڵ ئه‌و ده‌ست پێداهێنانه ده‌بێ قامكه‌كانتان فشار بده‌ن به جۆرێك ئه‌و فشاره هه‌ست پێ بكرێ.

قۆناغی پێنجه م: له كۆتايی به پێوه يان به‌دانيشتنه وه  ده‌ست به مه‌مكتان بێنن، كاتێك پێست لوس وته‌ڕه ده توانن ئه م كاره باشترو راحه‌ت‌تر به‌ڕێوه  به‌رن؛ هه‌ر به‌و هۆيه ئه‌م قۆناغه له حه‌مام ئه‌نجام بده‌ن .له م قۆناغه‌دا سه‌ر له نوێ ته‌واوی كاره كانی قۆناغی چواره‌م دووپات كه‌نه‌وه . له كۆتاييدا ئه‌گه‌ر هه‌ر چه‌شنه گرێ، ره قی و يان موشكڵێكی ديكه‌تان هه‌ست پێكرد به خێرايی سه‌ردانی دوكتۆر بكه‌ن.

روز چهارشنبه چهارم شهریورماه در سالن ورزشی آزادگان (بانوان) دلنیا سلیم زاده ورزشکار رشته ورزشی کاراته  ۱۲ ساله بر اثر افتادن دروازه هندبال جان خود را از دست داد.

با وجود اینکه امسال دو سالن ورزشی جدید افتتاح گردید و تعداد سالن های ورزشی در این شهرستان بیشتر شد، اما باز یک سالن ورزشی برای بانوان در نظر گرفته شد که آن هم فاقد امکانات کافی برای ورزشکاران بوده ودر این میان وسایل و تجهیزات آن از جمله دروازه های هندبال آن استاندارد نبوده و استحکام کافی جهت تمرینات را نداشته است. باید گفت این مشکلات در بیشتر سالن های ورزشی وجود دارد که این حادثه گوشزدی است به مسئولان جهت پیگیری و رفع نواقض و کاستی های سالن های ورزشی.

با بررسی بازرسان  غیر استاندارد بودن دروازه ها تایید شده و کارهای اداری و قانونی آن نیز در جریان می باشد.

به همین جهت سالن به مدت یک هفته تعطیل می باشد .

شادي مصطفايي

آقای احمدی نژاد لیست اعضای کابینه خود را جهت کسب رای اعتماد به مجلس ارائه کرد. برای اولین بار حضور زنان در کابینه قابل توجه است و این در حالی است که پیشنهاد سه زن برای کابینه توسط احمدی نژاد مورد انتقاد برخی از نمایندگان و مراجع روحانی است.

بر اساس لیست اعلام شده خانمها مرضیه وحید دستجردی، فاطمه آجرلو و سوسن کشاورز به عنوان وزرای بهداشت و درمان و آموزش پزشکی ، رفاه و تامین اجتماعی و آموزش و پرورش پیشنهاد شده اند .

-       خانم دستجردی دارای بورد تخصصی زنان می باشد و سابقه عضویت در  شورای آموزش پزشکی و تخصصی وزارت بهداشت از سال 75 – 1372 و شورای سیاست گذاری وزارت بهداشت از سال 75 – 1373 و شورای برنامه ریزی آموزش عالی کشور از سال 78 – 1371و شورای عالی نظام پزشکی کشور 79 -  1375 داشته و همچنین  نماینده مردم تهران در مجلس شورای اسلامی در دوره های چهارم و پنجم بوده  است.

-       خانم آجرلو دانشجوی دکترای روان شناسی تعلیم و تربیت می باشد و  نماینده مردم کرج در مجلس شورای اسلامی دوره هفتم و هشتم بوده و عضو هیئت رئیسه تحقیق و تفحص از مرکز مشارکت زنان ریاست جمهوری و همچنین عضو و مسئول کمیته معاونت دانشجویی تحقیق و تفحص از وزارت علوم، تحقیقات و فناوری می باشد.

-       خانم کشاورز نیز دکترای قلسفه تعلیم و تربیت می باشد ومعاون وزیر آموزش و پرورش و رئیس سازمان آموزش و پرورش استثنایی می باشد.

داشتن وزیر زن در کابینه دولت جای بسی خوشحالی است اما باید منتظر ماند و دید که آیا ازمجلسی که بیشتر نمایندگان آن با حضور زنان در کابینه دولت مخالفند، رای اعتماد کسب می کنند؟ همچنین باید پرسید که تا چه حدی می توانند از عهده پست وزارت برآمده و حضوری مثمرثمرو فعال ، نه دکوری و نمایشی  داشته باشند؟

این زنان هرکدام در کارنامه کاری و سوابقشان نه تنها حامی زنان نبوده بلکه خود به عنوان زنان تندروی در مجلس موافق و سعی در تصویب لایحه هایی که هرکدام به نوعی باعث نقض حقوق زنان می شدند، بوده اند، بطوری که به نقل از سایت خبرآنلاین ، خانم معصومه  طرفه از محققان مرکز سواس در مقاله‌ای در روزنامه گاردین  در این باره می نویسد:خانم آجرلو و دستجردی هر دو در دوران نمایندگی مجلس از نمایندگان حامی تغییر قوانین خانواده و زنان که به نوعی شرایط زنان را در حق طلاق و حضانت از کودکان مشکل تر می کردند، بوده اند.

همچنین خانم آجرلو یکی از حامیان قانونی بوده که مجازات سختی را برای زنانی که حجاب اسلامی را رعایت نمی کنند، تعیین می کرد و در تصویب قانون تبعیض جنسی در قبولی دانشگاهها نه تنها هیچ اعتراضی ننموده بلکه در دفاع از این قانون گفته بود : حضور 70 درصدی دختران در دانشگاهها می تواند باعث ایجاد عدم توازن در جامعه شود و همچنین معتقد است که حضور زنان در بازار کار باعث توجه کمتر آنان به خانواده شده و در نتیجه جامعه بیشتر دچار بحرانهای اخلاقی می شود.

علاوه برآن آجرلو دخترخاله عباس پالیزدار است. پالیزدار توسط او وارد هیأت تحقیق و تفحص مجلس شد و او در جریان پرونده پالیزدارآجرلو در دادگاه بدوی محکوم شده است و به نقل از سایت فرارو، روزنامه جمهوری اسلامی نیز روز 26 مرداد در ستون جهت اطلاع خود با اشاره به این مسئله نوشت: «اعلام اسامي بعضي از وزراي كابينه آينده توسط رئيس جمهور آنهم از تلويزيون با توجه به پرونده دار بودن آنها موجب تعجب مردم شد. خانم فاطمه آجرلو كه براي وزارت رفاه در نظر گرفته شده به دليل هم پرونده بودن با ماجراي پاليزدار اكنون تحت تعقيب دستگاه قضائي است.))

سوسن کشاورز نیز بر خلاف دو وزیر پیشنهادی خانم دیگر نه مانند دستجردی در حوزه تخصصی اش تجربه مدیریتی بلند مدت دارد و نه مانند آجرلو چهره ای رسانه ای دارد؛ بلکه وی شخصیتی ناشناخته دارد و از تیرماه گذشته سمت معاونت وزیر آموزش و پرورش در سازمان آموزش و پرورش استثنایی را عهده دار شده است.

اسداله عباسی عضو کمسیون آموزش و تحقیقات مجلس شورای اسلامی در گفتگو با مهر اعلام کرد: از آنجا که خانم کشاورز تا کنون سمت اجرایی نداشته اصلا برای وزارت مناسب نیست و این به ضرر آموزش و پرورش است.

بیشتر کارشناسان به دلیل ناشناخته بودن وی گرفتن رای اعتماد از مجلس را مشکل می دانند و احتمال آن را کم می دانند.

با این اوصاف باز این سوال به ذهن خطور می کند که معرفی سه وزیر زن نشان از تغییر در سیاست آقای احمدی نژاد است ؟ این سه زن می توانند از مجلس کسب رای اعتماد بگیرند  یا عدم اعتماد؟ همچنین پس از عهده دار شدن این پست تا چه حدی نقش فعال و مفید برای زنان خواهند داشت؟؟؟

روز چهارشنبه کلاس امنیت اجتماعی زنان ، با حضور تعدادی از زنان در دفتر انجمن زنان برگزار گردید . در این کلاس موضوعات مختلفی راجع به امنیت زنان توسط آقای حسن پناه بحث شد و همچنین افراد شرکت کننده نیز در پایان با بحث و گفتگو راجع به این موضوع در کلاس حضور فعال داشتند.

مقاله زیر جمع بندی موضوعات مورد بحث و ارائه شده در کلاس می باشد:

امنیت اجتماعی زنان:                                                                 حسین حسن پناه

امنیت اجتماعی (social security)   را می توان ((مصون بودن و فراغت عموم افراد جامعه از تهدیدات و اقدامات خلاف قانون ، شخص، گروه یا دولت))(آقابخشی وافشاری راد 641،1383) تعریف کردو امنیت اجتماعی خصوص زنان را نیز این گونه تعریف کرد که منظور،مصون بودن و فراغت زنان از هرگونه تهدیدات و خطراتی که از جانب مردان متوجه آنان است. زنان  در جامعه همیشه دچار اضطراب و ترس هایی چون تنها بیرون رفتن در شب ، تنها ماندن در خانه و ... هستند که نشان دهنده احساس عدم امنیت اجتماعی برای زنان است. احساس عدم امنیت اجتماعی و ترس و اضطراب از تنها ماندن در خانه و ... نشان از وجود خشونتی علیه زنان است که وجود این خشونت باعث ترسی همه گیر در میان زنان شده است. خشونت علیه زنان را می توان هرگونه عمل خشنی دانست که مبنای جنسیتی داشته باشد و منجر به آزار جنسی ، فیزیکی و روانی برای زنان شود و در نهایت منجر به سلب آزادی آنان هم در زندگی خصوصی و هم در زندگی اجتماعی شود.( عارفی،104،1383)

اعمال خشنی که مبنای جنسیتی داشته باشد و بر علیه زنان استفاده شود را با توجه به شکل و نحوه اقدام به آن و پیامدهایی که این گونه اعمال می توانند داشته باشند به چهار نوع (جسمی ،جنسی،روانی و مالی) طبقه بندی کرد که در زیر به هر یک از آنها جداگانه خواهیم پرداخت:

1-       خشونت جسمی: عمل یا کنشی است که جسم و بدن زن را مورد آزارو اذیت قرار می دهد. خشونت جسمی شامل طیف زیادی از رفتار می شود که می توان به بدرفتاری هایی چون هل دادن، لگدزدن، کشیدن موی سر ،سوزاندن ،شلاق زدن،صدمه زدن به اشیا مورد علاقه زن و ... اشاره کرد.

اثرات خشونت جسمی می تواند شامل شکستگی ها ، زخم ها، بریدگی ها و ... شودکه علاوه بر آن دارای پیامدهای روانی برای زن است.

2-       خشونت جنسی(آزار جنسی):هرنوع عمل فیزیکی ،بصری،کلامی یا جنسی است که زن در زمان وقوع یا بعدتر ، آن را به صورت تهدید، ارعاب یا حمله یی احساس کند که اثرش با تحقیر همراه است وتوانایی برقراری تماس نزدیک و صمیمانه را از او سلب کند.(آبوت ووالاس1383،244)

خشونت های جنسی دارای اثرات جسمی ، آسیب های اعضای تناسلی ، بیماریهای مقاربتی و ایدز و همچنین پیامدهای روانی چون احساس تحقیر و ... است.

3-       خشونت روانی: شامل بدرفتاری های کلامی و عاطفی در جمع ، تحقیر وضعیت جسمانی و ظاهری ، دشنام و ناسزا ، محدودیت ایجاد کردن در برقراری ارتباط با دیگران ، بی توجهی نسبت به نیازهای جسمانی ، اجتماعی و روانی و تبعیض قایل شدن و ... که نتیجه خشونت های روانی ، از بین رفتن اعتماد به نفس و به هم خوردن تعادل روانی و پیدایش تصورات واهی و... می تواند باشد.

4-       خشونت اقتصادی : محدودیت های زیادی برای زنان از لحاظ اقتصادی وجود دارد که می تواند اثرات قابل توجهی در ادامه زندگی او ایجاد کند. به خشونت های اقتصادی چون ندادن خرجی ، سوءاستفاده های مالی از زن ، کنترل دائمی مخارج زن ، پنهان کردن میزان درآمد و .... اشاره کرد.

حوزه های خشونت علیه زنان:

خشونت هایی که علیه زنان انجام می شود در دو حوزه قابل مشاهده است ، این خشونت ها هم در حوزه خصوصی و هم در حوزه عمومی اعمال می شود. خشونت در حوزه خصوصی که می توان آن را خشونت های خانوادگی و داخل خانه علیه زنان نامید،خشونت هایی است که از طرف مردان و شاید خود زنان خانواده و نزدیک به زن علیه او انجام می شود.

خشونت های خانوادگی می تواند شامل هر چهار نوع خشونت (جسمی،جنسی،روانی و مالی)شود که علیه زنان انجام می شود.اما حوزه دیگری که در آن خشونت علیه زنان اعمال می شود ، حوزه عمومی است ؛یعنی حوزه ای که بیرون از زندگی خانوادگی و خصوصی فرد است .در حوزه عمومی ما می توانیم خشونت ها را به چند دسته تقسیم کنیم؛ خشونت هایی که در محیط های علمی رخ می دهند، خشونت در محیط کار و خشونت هایی که در کوچه و بازار رخ خواهند داد.

خشونت در محیط علمی: با توجه به اینکه در جامعه ما مدارس مختلط وجود ندارد، اولین برخورد بین دختران و پسران در محیط دانشگاهی است و خشونت ها در محیط علمی بیشتر خشونت هایی است که در محیط دانشگاه علیه دختران صورت می گیرد که این خشونت ها از طرف همکلاسی ها،اساتید،مسئولین و کارمندان دانشگاه به صورت خشونت های بصری ، کلامی و یا نزدیک شدن هایی که می خواهند اتفاقی جلوه دهندو ... صورت می گیرد که بیشتر خشونت های صورت گرفته در محیط علمی را می توان از نوع خشونت های جنسی و روانی دانست.

خشونت در محیط کار: در محیط کار،حقوق زنان آسان تر اجرا می گردد و میزان خشونت واقعی علیه زنان اندک است . با وجود این خشونت های جنسی بسیار معمول و متداول است و در صورت بروز خشونت های دیگر چون تهدید به اخراج از کار ، جلوگیری از ترفیع شغلی و ... در پی سوءاستفاده جنسی از زنان است؛ یعنی می توان بیان کرد که در محیط کاری اگر خشونت هایی چون خشونت های مالی و روانی صورت بگیرد در پی تحمیل خواست های جنسی مردان(صاحب کار، همکارو...) بر زنان و در نهایت خشونت جنسی است.

خشونت در خیابان و وسایل نقلیه: نوع خشونت هایی که در خیابان ها و عرصه های کاملا عمومی جامعه صورت می گیرد، بیشتر از نوع خشونت های جنسی است که علیه زنان از طرف مردان جامعه صورت می گیرد. ین نوع خشونت به صورت نگاه های هیز گرفته تا حرف های رکیک و تجاوز جنسی کامل برای زنان رخ می دهد. به صورتی که اکثر زنان را با ترس و وحشتی مواجه می سازد که تاثیر آن بر شیوه لباس پوشیدن ، برنامه ریزی ساعت روزانه و مسیرهای آمد و شد زنان کاملا قابل مشاهده است . خشونت جنسی در این عرصه عمومی زنان را با چنان هراسی مواجه می کند که اکثر آنان خود را با محدودیت های خود خواسته ای مواجه می بینند که برای در امان ماندن از این نوع خشونت و تجاوز آنان را پذیرفته و حتی درونی کرده اند با آنکه آزادی آنان را محدود و مانع فعالیت هایشان می شود.

دیدگاه صاحب نظران نسبت به خشونت علیه زنان:

برای تبین و توضیح خشونت هایی که علیه زنان انجام می شود می توان به سه دیدگاه سنت گرا، لیبرال درونی و فمنیستی اشاره کرد  که دو دیدگاه اول را می توان در چهارچوب جهان بینی مردمحور جای دادودیدگاه سوم را دیدگاهی زن محور،که در پی نقد دو دیدگاه اول است ، دانست.

دیدگاه سنت گرا: سنت گرایان تجاوز و تهدید علیه زنان را نادر می دانند و معتقدند که بسیاری از زنان خود مسبب چنین رفتار خشونت آمیزی هستند.آنان در مورد خشونت جنسیتی که علیه زنان اعمال می شود ؛ معتقدندکه زن با رفتار و یا نحوه لباس پوشیدن خود باعث شده است که مرد مهار امیال جنسی خود را از دست بدهد یا اینکه زنی که شوهرش او را کتک زده ، عامل اصلی کتک را خود زن می دانند ؛یعنی معتقدند زن با رفتاری که انجام داده سبب عصبانی شدن شوهر خود شده است یعنی با انجام ندادن وظیفه خود به خوبی ، باعث شده که کتک بخورد.

دیدگاه لیبرال روانی: هر چند این دیدگاه خشونت علیه زنان را مسئله ای اجتماعی به حساب می آورد اما چندان اهمیتی برای آن قایل نیست. در این دیدگاه مرد مهاجم ، بیمار روان پریشی است و یا زن قربانی، خشونت طلب و مبتلا به خودآزاری است.(آبوت ووالاس،1383،223)

اما تحقیقات جدید نشان داده اند که بسیاری از باورهای عمومی درباره تجاوز جنسی نادرست است . یکی از باورهایی که با تحقیقات جدید زیر سوال رفت، این قضیه بود که مردانی که مرتکب تجاوز جنسی و خشونت علیه زنان می شوند ، دارای ناراحتی روانی هستند. گیدنز در این زمینه اشاره می کند : تجاوز جنسی آشکارا با ارتباط مردانگی با قدرت ، سلطه و نیرومندی همراه است و اکثرا نتیجه میل جنسی لبریز شونده نیست ، بلکه نتیجه پیوندهای میان تمایل جنسی و احساس قدرت و برتری است .(گیدنز81،221)

دیدگاه فمنیستی: در زمینه خشونت دیدگاه فمنیستی واحدی وجود ندارد ولی همه رویکردهای فمنیستی خشونت نسبت به زنان را در متن وسیعتری بررسی می کنند که همان جایگاه فرودست زنان نسبت به جایگاه بالادست مردان است.(آبوت و والاس1383)

وحشت زنان از خشونت در واقع عامل کنترل رفتار آنان است و آنان با این وحشت همه رفتارهای خود چون آمدو شد، لباس پوشیدن و ... را مقید و محدود می کند.

امنیت اجتماعی  زنان در شهرستان بانه و آزار جنسی علیه زنان در حوزه عمومی

همان طور که در قسمت قبلی نیز اشاره کردیم ، خشونتی که باعث سلب احساس امنیت برای زنان در حوزه عمومی خصوصا در اماکن عمومی چون خیابان و وسایل نقلیه عمومی ، از نوع خشونت جنسی و مزاحمت و آزارهای جنسی است که باعث می شود:زنان شدیدا احساس ترس و رنج داشته باشند و احساس امنیت اجتماعی آنان را مختل می کند.

شکل مزاحمت و آزارهای جنسی که در هر جامعه ای رخ می دهد به قانون ، عرف و فرهنگ آن جامعه که حدود روابط زن و مرد را تعیین می کند، بستگی دارد؛ البته می توان گفت اشتراکاتی نیز در این مورد بین جوامع مختلف وجود دارد.

در جامعه ما که سخن گفتن ازمسایل جنسی تابو محسوب می شود و هرگونه ارتباط جنسی بین زن و مرد ،بدون عقد ازدواج حرام است و طبق مجازات اسلامی مستوجب مجازات خاصی از شلاق تا سنگسار می شود و در فرهنگ جامعه که دارای ساختاری سنتی ومردسالاراست ، هرگونه نزدیک شدن به زن از طرف مردان ، اذیت و آزار و هتک حرمت زنان قبیح محسوب می شود. در جامعه ای که دارای قوانین وعرف سختگیری نسبت به مسئله ناموس است ، هرگونه نگاه کردن مرد غریبه به زن ، نزدیک شدن عمدی یا غیرعمدی به زن ، هرگونه گفتن متلک یا حتی حرف زدن با زن یک نوع بی حرمتی نسبت به زن و مردی که این زن ناموس (صاحب زن) اوست،محسوب می شود.((در جامعه ما زن به عنوان ناموس مرد به حساب می آید و این ناموس شامل خواهر، مادر، همسر و زنان نزدیک به مرد می شود و این مفهوم ریشه در حس مالکیت مرد نسبت به زن دارد.))

مدعای تبینی ما این بود که که مزاحمت ها وآزارهای جنسی در جامعه ما به گونه ای افزایش یافته است که امنیت اجتماعی زنان را جدا با خطر مواجه کرده و به عنوان یک مسئله اجتماعی مطرح شده است. هرچند برای اثبات میزان افزایش و رواج این مسئله آمارهای رسمی و غیررسمی به دلیل تابو بودن مسایل جنسی وجود ندارد، اما مشاهدات در سطح جامعه و اظهارات خود زنان در این مورد گویای چنین واقعیتی است که ما نیز در زیر سعی داریم بعضی از دلایل افزایش و رواج این امر را بیان کنیم:

• در فرهنگ جامعه ما زن به عنوان یک ابژه جنسی در نظر گرفته می شود و مردان ، زنان را یک ابژه جنسی و کالا می بینند که باید در خدمت آنان باشد و این کالا فقط در خدمت ارضای نیازهای آنان باشد، پس از هر راهی که باشد حتی اگر آزار جنسی یا مزاحمت های جنسی باشد ، می خواهند از این کالا و ابژه جنسی لذت ببرند.
• اگر بخواهیم شهرستان بانه را با دهه 70 مقایسه کنیم ،  تغییرات فراوانی را در این شهرستان مشاهده می کنیم که این تغییرات ناشی از تغییر در وضعیت اقتصادی شهر بوده است. در چند سال اخیر به دلیل مرزی بودن شهرو رونق ورود اجناس خارجی و خریداران زیاد از شهرهای مختلف به بانه شاهد رونق وضعیت اقتصادی (هرچند ناپایدار) مردم شهر هستیم . رونق اقتصادی و رونق بازار اجناس خارجی ، همراه با ورود مسافرین جدید، ورود وسایل ارتباط جمعی چون ماهواره و اینترنت و... باعث تغییر درارزشها و هنجارهای حاکم بر جامعه شده اند. ورود کالاهای جدید و ارتباط به وسیله وسایل ارتباط جمعی و سفر باعث تضغیف ارزشهای سنتی جامعه شده اند.در حالتی که ارزش های سنتی جامعه تحت تاثیر تغییرات شکل گرفته درجامعه ضعیف می شوند ، ارزش های جدیدی جایگزین ارزش های سنتی نشوند در چنین حالتی ما با پدیده آنومی برخورد می کنیم .

آنومی به وضعیتی گفته می شود که ارزش ها و هنجارهای سنتی جامعه که وظیفه  تنظیم رفتار افراد جامعه را بر عهده داشته اند ، ضعیف شده و دیگر قادر به تنظیم رفتار افراد جامعه نیستند و از طرفی دیگر نیز ارزش های جدیدی که به اندازه کافی توانایی تنظیم رفتار افراد جامعه را داشته باشند به وجود نیامده اند.چنین وضعیتی که هنجارها و ارزش هایی برای تنظیم رفتار افراد جامعه وجود ندارد آنومی یا نابسامانی اجتماعی می نامیم ، که این چنین وضعیتی نیز در شهر بانه قابل مشاهده است.

پس در حالتی که ارزش های سنتی می توانست مانع از ایجاد مزاحمت و آزارهای جنسی مردان علیه زنان در اماکن عمومی گردد ، ضعیف شده و از بین رفته اند و از سوی دیگر ارزش های جدیدی نیز برای جلوگیری و ممانعت در برابر چنین امری به وجود نیامده اند، چنین پدیده ای رو به گسترش می نهد؛ یعنی از یک طرف ارزش های سنتی جامعه(چون قبیح بودن مزاحمت برای زنی و...)و از طرف دیگر نیز شکل نگرفتن ارزش ها ی جدید و حقوقی چون حقوق شهروندی در جامعه ما ، رفتاری برای تنظیم رفتار افراد جامعه وجود ندارد و مردان خود را مختار می دانند که از زنان حتی با ایجاد مزاحمت های جنسی در کوچه و خیابان چون متلک پراندن ، لمس کردن زنان و... کسب لذت کنندو هیچ ارزش و هنجاری نیز در جامعه چنین امری را نهی نمی کند و در فضای آنومی  و بی ارزشی حاکم برجامعه ، کسب لذت ،آن هم لذت جنسی ازهر راهی مجاز شمرده شده و خود تبدیل به یک ارزش مورد قبول شده است. پس در چنین حالتی زنان همیشه در حالت ترس و اضطراب هستند که مورد تهاجم و حمله مردان جامعه قرار نگیرند و احساس عدم امنیت خواهند کرد.

 منابع:

آقابخشی،علی،افشاری راد،مینو(۱۳۸۳)فرهنگ علوم سیاسی،تهرات،نشرچاپار

عارفی،مرضیه،(۱۳۸۲) بررسی توصیفی خشونت خانوادگی علیه زنان در ارومیه،مجله مطالعات زنان،سال اول شماره۲

آبوت و والاس(۱۳۸۳) جامعه شناسی زنان ، تهران ، نشر نی

 هه ر ژنێک چوار قۆناغی منداڵی ، بلوغی جنسی یان سووری مانگانه (پریۆدی) ، دوای بلوغ و شوو کردن ، وه ستانی سووری مانگانه یان یائیسه بوون ، له ژیاندا تێپه ر ده کات. زۆربه ی ژنان زانستیان له سه ر یائیسه بوون  زۆر که مه و زۆری چاودێری پێویستی ئه و ماوه یه نازانن و تووشی گرفت ده بن. هه ر به و مه به سته، به باشمان زانی ئه م بابه ته، که له سه رقۆناغی کۆتایی و وه ستانی سووری مانگانه ی ژنانه و گوڵاڵه پشده ری نووسیویه تی و له سایتی کڵاورۆژنه  بلاو بۆته وه ، دانێین.

کۆتای سووڕی مانگانه‌ یاخود وه‌ستان له‌ بێنوێژیMenopause

پڕۆسه‌ی سووڕی مانگانه‌ی مێ یینه‌ له‌ ته‌مه‌نی‌ دوانزده‌ و چوارده‌ ساڵیدا ده‌ست پێده‌کات. هه‌رچه‌نده‌ له‌ کاتی دایکبوون مێ یینه‌ نزیکه‌ی دوو ملییۆن هێلکه‌ی هه‌یه‌ به‌ڵام له‌و ماوه‌ی که‌ هێلکه‌دانه‌کانی ده‌ست به‌  پڕۆسه‌ی به‌رهه‌مهێنانی هێلکه ی گه‌یشتوو‌ ده‌که‌ن،ته‌نیا 400 تا 500 هێلکه‌ی پێده‌گات/ئاماده‌ ده‌بێت.هێلکه ی مێ یینه‌‌ زۆر له‌ تۆوی نێرینه‌ گه‌وره‌تره‌.‌له‌ هه‌رسووڕی مانگدا یه‌ک هێلکه‌ پێده‌گات واته‌ له‌ ته‌مه‌نی پێگه‌یشتنیه‌وه‌ تا ته‌مه‌نی وه‌ستان له‌ سووڕی مانگانه ‌که‌ له‌ نێوان(45-50 )ساڵیدایه‌.

هێلکه‌ ئه‌گه‌ر نه‌پیتێنرێت له‌ ناو ده‌چێت و له‌ گه‌ڵ خوێنی بێنوێژیدا دێته‌ ده‌رێ. ئه‌و خوێنه‌ی که‌ به‌ر ده‌بێت،له‌ هۆی پچڕین و داماڵینی ناوپۆشی منداڵدان Endometrium ڕووی ده‌دات که‌ ئاماده‌ بوو بۆ وه‌رگرتنی هێلکه‌.

دوای که‌ Endometrium واته‌ ناوپۆشی منداڵدان ته‌قی له‌ گه‌ڵ خوێن هه‌روه‌ها شلاوی لینج ده‌رواته‌ ده‌رێ.ئه‌و ده‌ردانه‌ بۆ ماوه‌ی که‌م یازیاد له‌ نێوان 4 تا 7 ڕۆژ ده‌خایه‌نێت و به‌ شێوه‌ی که‌م که‌مه‌ دێته‌ خوارێ/ده‌رێ.ئه‌وه‌ رووداوێکی سروشتییه‌ ئه‌گه‌ر هێلکه‌که‌ نه‌پیترێت.ئه‌وه‌ له‌ حاڵه‌تی ئاسایدا له‌ هه‌موو 27 تا 28 ڕۆژ جارێک ڕووی ئه‌دات.ئه‌و پڕۆسه‌یه‌ له‌ ماوه‌ی دووگیانی و پاش ته‌مه‌نی 45 تا 50 ساڵی ده‌وه‌ستێت.

وه‌ستان له‌ سووڕی مانگانه‌ واته‌ Menopause و نیشانه‌کانی:
• هه‌ستی هاڵاوی گه‌رم/ Hot Flash له‌ جه‌سته‌دا،به‌ هۆی که‌مبوونه‌وه‌ی به‌رهه‌مهێنانی هۆرمۆنی Oestrogen،
• ناڕێکی له‌ سووڕی مانگانه‌دا،
• وشکبوونه‌وه‌ی پێست و ناو زێ یان به‌شی ناوه‌وه‌ی کۆئه‌ندامی زاوزیی مێینه‌،به‌ هۆی گۆڕانکاری له‌ پێکهاته‌ی هۆرمۆنه‌کاندا،
• که‌م بوونه‌وه‌ی حه‌ز  بۆ کرده‌وه‌ی جووتبوون/سێکس،
• کێشه‌ و گرفت له‌ میزڵداندا،وه‌کو زوو زوو یاخود میزکردن به‌ ژانه‌وه‌ بێ،
• ناسکبوونی ئێسکه‌کان واته‌ Osteoporosis ،
• ئازاری جمگه‌کان،
• په‌یدابوونی نه‌خۆشیه‌کان و گرفتی دڵ-و بۆڕییه‌کانی خوێن به‌ هۆی نه‌بوونی ئه‌و هۆرمۆنانه‌ی که‌ ئه‌رکی پاراستنیان هه‌یه‌،
• ئازاری ماسوولکه‌کان و لاواز بوونه‌وه‌یان،
• شپڕزه‌بوون،
• ماندووبوون،
• ئاره‌قکردن له‌ شه‌واندا،
• به‌رزبوونه‌وه‌ی کێش،
• کاریگه‌ری نه‌رینی له‌ سه‌ر ئه‌نجامی چالاکیه‌کانی ڕۆژانه‌ و سنوورداربوونیان،
• که‌مخه‌وی،
• بیرکردنه‌وه‌ی نادروست و ئاڵۆز و‌ کێشه‌ی له‌ یاد / ‌بیرکردن،
• گرفتی ده‌روونی :دڵناسکبوون/ گریان و گرفتی خه‌مۆکێ.

له‌ سه‌رتاسه‌ری جیهاندا وه‌ستانی سووڕی مانگانه‌ واته‌ Menopause که‌م یا زیاد له‌ ته‌مه‌نی 51 ساڵیدا ده‌ست پێده‌کات.ئه‌وه‌ مانای ئه‌وه‌ نییه‌ که‌ ئه‌و نیشانانه‌ دوای ئه‌و ته‌مه‌نه‌ خۆیان ده‌رده‌خه‌ن،ده‌شێ ئه‌وانه‌ به‌ هۆی هه‌ڵبه‌ز و دابه‌زکردنی هۆرمۆنه‌کان زووتر ڕووی بده‌ن و پێی ده‌ڵێن Perimenopause که‌ ده‌بێته‌ وه‌ستانی سووڕی مانگانه‌ی‌ پێشکات،که‌ له‌وانه‌یه‌ 5 تا 10 ساڵ پێشتر له‌ ئارا دابێت.

به‌رهه‌می ژنانه‌ی هۆرمۆنی oestrogen له‌ هێلکه‌دانه‌کاندا-که‌ مانگانه‌ یه‌ک هێلکه‌ پێ ده‌گه‌یه‌نێ Ovulation ،وورده‌ وورده‌ که‌م ده‌بێته‌وه‌.کاتێک که‌ هێلکه‌ی کۆتایی مایه‌وه‌ واته‌ بۆ دوامینجار(جاری کۆتای) سووڕی مانگانه‌(بێنوێژی) ڕووی ئه‌دات،ئه‌وسا مرۆڤ ده‌توانێ بڵێت Menopause یه‌.ئینجا هێلکه‌کان کۆتاییان پێدێ و و هێلکه‌دانه‌کان چالاکییان نامێنێ.

ئایا جه‌سته‌ی ژن ده‌توانێ بێ هۆرمۆن بێ؟

نه‌خێر، بۆیه‌ شانه‌ چه‌وری جه‌سته‌ی مرۆڤ به‌ هاوکاری ئه‌و گلانده‌ی(ڕژێنی) که‌ له‌ سه‌ر گورچیله‌کانه‌ هه‌روه‌ها هۆرمۆنی oestrogen به‌رهه‌م دێنن،به‌ڵام ڕێژه‌که‌ی که‌متره‌ له‌ ئه‌وه‌ی که‌ هێلکه‌دانه‌کان ئه‌و هۆرمۆنه‌ به‌رهه‌می دێنن له و‌ ماوه‌ی که‌ ژن له‌ هه‌ل و مه‌رجی زاوزێی باش دایه‌.

جه‌سته‌ی ژن خۆی رێکده‌خات له‌ گه‌ل گۆڕانکارییه‌که‌،به‌ڵام نه‌ک بێ نیشانه‌ و بێ گرفتی ته‌ندروستی. ئه‌وه‌ش به‌ ده‌رخستنی ئه‌و نیشانانه‌ی سه‌روو و که‌مبوونه‌وه‌ یاخود زۆربوونی له‌بارچوونی خوێن خۆی ده‌رده‌خات. تا چ ڕاده‌یه‌ک ژن کێشه‌ی هه‌یه‌ له‌ گه‌ڵ ئه‌و گرفتانه‌، له‌ ژنێک تا ژنێکی دیکه‌وه‌ جیاوازه‌ و ده‌گمه‌نیش هه‌ن که‌ ئاسایی جۆرێکی ترن. 80% ی ژنان دواکێشه‌ی وه‌ستان له‌ سووڕی مانگانه‌یان هه‌یه‌.له‌و ڕێژه‌یه‌دا 40%یان ده‌ڵێن کێشه‌که‌ زۆره‌ و 30%یان ده‌ڵێن کێشه‌که‌یان که‌متره‌‌.

وه‌ستانی سووڕی مانگانه له‌ پێش ته‌مه‌نی 40 ساڵیدا

هه‌ندێک ژن پێش ته‌مه‌نی 40 ساڵی له‌ بێنوێژی ده‌که‌وون.ئه‌وه‌ ئه‌گه‌ری هه‌یه‌ ژنتیکی بێ یان به‌ هۆی کێشه‌یه‌کی ته‌ندروستی بێت. بۆ نموونه‌ کاتێک که‌ هێلکه‌دانه‌کان لاده‌برێن(به‌ ڕێگه‌ی نه‌شته‌رگه‌ری) یان به‌ هۆی لێدانی تیشک و چاره‌سه‌ری کیمایی بۆ نه‌خۆشانی شێرپه‌نجه‌.له‌ هه‌ندێک ژنانیشدا هۆیه‌که‌ دیار نییه‌.

گرفتی به‌رزبوونه‌وه‌ی کێش

زیاتر له‌و قۆناغه‌ ته‌مه‌نه‌دا ژنان کێشیان به‌رز ده‌بێته‌وه‌،ئه‌وه‌ش به‌ هۆی گۆڕانی هاوکێشی  Balansی وزه واته‌ Energy له‌ جه‌سته‌دایه‌. ‌هه‌ل و مه‌رجی زاوزێ که‌ پێشتر هه‌بووه‌،ئێستا نه‌ماوه‌ و کۆ ئه‌ندامی زاوزێ  له‌ کارکردن ده‌وه‌ستێ. ئینجا مرۆڤ پێویسته‌ بۆ به‌رگریکردن له‌ کێشه‌ی قه‌ڵه‌وی، خۆراک که‌متر کاته‌وه‌ و زیاتر جوڵه‌ی هه‌بێت/وه‌رزش بکات. جێگه‌ی ئاماژه‌یه‌ که‌ دواکێشه‌ی وه‌ستانی سووڕی مانگانه‌ له‌ ژنانی وڵاتانی ئه‌وروپیدا زیاتره‌ تاکو ژنانی وڵاتانی ئاسیایی.ئه‌گه‌ری ئه‌وه‌ هه‌یه‌ که‌ کاریگه‌ری باشی خۆراکی سۆیا بێت که‌ ژنانی ئاسیایی ده‌یخۆن. سۆیا پێکهاته‌ی Isoflavone و Oestrogen ی گیایی هه‌یه‌.
چۆنکه‌ ئه‌و ژنانه‌ی که‌ خواردنه‌وه‌کانی ئه‌لکوحولی ده‌خۆنه‌وه‌ و جگه‌ره‌ ده‌کێشن و شڵه‌ژانی ده‌روونیان هه‌یه‌/Stress کێشه‌ی کاتی وه‌ستان له‌ سووڕی مانگانه‌یان زیاتره‌ تاکو ژنانی دیکه‌.

چاره‌سه‌ری

زۆر ڕێگه‌چاره‌سه‌ری هه‌یه‌ بۆ دواکێشه‌کانی وه‌ستان له‌ سووڕی مانگانه‌ واته‌ Menopause. هه‌ندێک دواکێشه‌ وه‌کو گۆڕانی ده‌روونی و ڕه‌فتار(دڵناسکبوون و خه‌مۆکێ) و هه‌ستی هاڵاوی گه‌رم به‌ جه‌سته‌دا،کاتین.به‌ڵام ئه‌گه‌ر بێتوو هه‌ندێک کێشه‌ی ته‌ندروستی دیکه‌ وه‌کو دڵ-بۆڕییه‌کانی خوێن و ناسکبوونی ئێسکه‌کان(Osteoporosis ) له‌ ئارا دابێت،پێویسته‌ مرۆڤ له‌ ژێر چاودێری پزیشکێک بێت و چاره‌سه‌ری خۆی بکات.

چاره‌سه‌ری ته‌نیا به‌ ڕێگه‌ی ده‌رمانه‌وه‌ نییه‌.به‌رده‌وام جوڵانه‌وه‌،خۆراکی پێویست و ته‌ندروست و ڕه‌چاوکردنی پاک و خاوێنی جه‌سته‌ و...زۆر گرنگه‌.

هه‌روه‌ها به‌رده‌وامبوون له‌ کار و پیشه‌ی ڕۆژانه‌ و ئه‌و شێوازه‌ کرده‌وانه‌ی که‌ پێی ڕاهاتووه‌ و ماڵداری،کاری هونه‌ری یا نووسین و خوێندنه‌وه‌ هه‌ندێک له‌و کێشانه‌ ده‌شارێته‌وه‌.

میتۆده‌کانی چاره‌سه‌ری

٠1 چاره‌سه‌ری به‌ ڕێگه‌ی ''هۆرمۆنه‌کان''
- بۆ کام گرفته‌/کێشه‌یه‌؟
- دواکێشه‌ به‌و زووانه‌
- دواکێشه‌ له‌ داهاتوودا
2.'' ده‌رمان'' بێجگه‌ له‌ هۆرمۆنه‌کان
- بۆ چاره‌سه‌ری ناسکی ئێسکه‌کان Osteoporosis
- بۆ دڵ-بۆڕییه‌کانی خوێن
- بۆ کێشه‌ی زێ(وشکبوونی ناو له‌شی ژن)
- ڤێتامینه‌کان و مینه‌راڵه‌کان وه‌کو ڤیتامین  B,E,D,Calicum,Fluor Vit.

3. چاره‌سه‌ری ''ئه‌ڵته‌رناتیڤ''
له‌ زۆر ڕووه‌کدا, مادده‌ پێکهاته‌که‌یان زۆر له‌ مادده‌ پێهکاته‌ی هۆرمۆنی Oesterogen ده‌چێت.ئه‌و مادده‌یه‌ بۆ نموونه‌ له‌ سۆیا و دنکی گوڵه‌به‌ڕۆژه‌ و گوڵێکی دیکه‌‌ به‌ ناوی Flax-=linum usitatissiumدا هه‌یه‌.ئه‌وانه‌ پێشنیار ده‌کرێن که‌ به‌کار بێن،به‌ڵام به‌ ڕێگه‌ی زانست جارێک   کاریگه‌ری ئه‌وانه‌ نه‌سه‌لمێندراوه‌.