شادی مصطفایی
كنفرانس بين المللي مبارزه با اعتياد و قاچاق مواد مخدر از تاريخ 17 تا 26 ژوئن 1987 در شهر "وين" به منظور ابراز عزم سياسي ملتها در امر مبارزه با پديده خانمان سوز و شوم مواد مخدر تشكيل شد و در آن سندي با عنوان C.M.O به تصويب كشورهاي شركت كننده رسيد. اين سند خط مشي همه جانبه اقدامات در امر كنترل مواد مخدر را از سوي كشورهاي شركت كننده مشخص و آنان را متعهد نموده است تا اقدامات بين المللي در خصوص مبارزه با قاچاق مواد مخدر را قاطعانه دنبال كنند. در اين كنفرانس سندي در چهار فصل تنظيم شد كه بيش از 35 مورد اقدام عملي را همچون ارزيابي ميزان مصرف، پيشگيري از طريق آموزش، نقش رسانه ها در بازگشت معتادان به دامن اجتماع و معالجه آنان، ريشه كني مزارع غير مجاز خشخاش، نابودي شبكه هاي عمده قاچاق مواد مخدر، همكاريهاي حقوقي كشورها و غيره را در خود جاي داده است. اين سند در 26 ژوئن مصادف با 5 تيرماه به اتفاق آراء مورد تأييد و تصويب كشورهاي شركت كننده قرار گرفت و سالروز تصويب اين سند به نام روز جهاني مبارزه با مواد مخدر اعلام شد.
افیون اعتیاد قهقهه سر می دهد، عفریت اعتیاد که خنده سر می دهد ، مصیبت بلند می شود ؛ مصیبتی که روزهای اول نه کسی متوجه آن می شود و نه کسی از آن پیشگیری می کند. روزهای اول طعم آن شیرین است و آرام بخش ، آنقدر شیرین که مقاومت در برابر آن راحت نیست.
اعتیاد معضلی است که ابعاد اجتماعی و اقتصادی و فرهنگی آن وسیع و بسیار گسترده است ، اعتیاد نه تنها خود زاییده مسایل مختلف اجتماعی ، فرهنگی و روانی است بلکه بوجود آورنده عوارض مختلف جسمی و فکری و از همه خطرناکتر رکود اجتماعی است که بیشتر افراد جامعه از دست آن در امان نیستند. افیون اعتیاد دامنگیر قشر یا طبقه خاصی و یا جنس خاصی از جامعه نیست ؛ بلکه معضلی همه گیر و در میان قشر با سواد و بیسواد و طبقه ثروتمندو فقیر و مرد و زن ریشه دوانده است.
زنان و اعتیاد:
نسبت زنان معتاد به مردان معتاد، 7 به 100 است. آمارهای متناقضی درباره زنان معتاد در کشور اعلام میشود؛ به نظر میرسد که بین وجود 60 یا 150 هزار معتاد زن در ایران در آمار و ارقام تفاوت وجود دارد چرا که این آمار با هم تناقض دارد و شاید عدد سومی هم وجود داشته باشد.مجری طرح ارزیابی وضعیت اعتیاد گفته است: 60 هزار زن معتاد در کشور وجود دارد. طبق آخرین یافتههای به دست آمده از ارزیابی وضعیت اعتیاد در کشور، پنج تا شش درصد معتادان کشور، زن هستند که با احتساب جمعیت پایه حداکثر یک میلیون و 200 هزار نفری برای معتادان رسمی کشور، این تعداد به 60 هزار نفر میرسد. این در حالیاست که در منابع غیردولتی آماری 2 یا 3 برابر آمار اعلام شده توسط پژوهشگران در این زمینه اعلام میشود اینکه آمار زنان معتاد به هرویین، حشیش و دیگر مواد اپیوئیدی در ایران به 150 هزار نفر میرسد.
وسعت و ماهيت سوءمصرف مواد و اعتياد در زنان كشورمان كمتر شناخته شده است به همين علت به نيازهاي آنان در برنامه ريزي هاي مربوط به اعتياد توجه نمي شود. همیشه پشت سر یک زن معتاد حتما یک مرد معتاد هست ، کسی که او را به این راه کشانده است . این مرد می تواند شوهر او،پدر و یا برادر او، دوست پسر و یا شریک جنسی او (شرعی و یا غیر شرعی) باشد. مردانی که برای سهولت بیشتر حمل و نقل و یا پخش مواد مخدر و یا اذیت و سوءاستفاده بیشتر از روابط جنسی با دختران و زنان ، آنها را آلوده می کنند.
زنان معتاد یا عضوی از یک زنجیره ثابت هستند و یا عضوی از یک زنجیره اتفاقی ، معمولا زنان با اعضای خانواده زنجیره ثابت را تشکیل می دهند، که در این صورت احتمال بیماریهای هپاتیت و ایدز زنان کاهش می یابد. اما در زنجیره های اتفاقی که با شرکای جنسی خود مواجهند زنان بعد از همه و آخرین نفری هستند که مواد به آنها تزریق می شود و معمولا مواد کمتری را برای آنها در نظر می گیرند و این بدین دلیل نیست که آنها را کمتر درگیر کنند و یا به آنها علاقه داشته باشند بلکه به خاطر این است که در این نوع زنجیره زنان کم ارزش تر و به اصطلاح خورده خور مردان به حساب می آیند. این زنجیره همراه با روابط جنسی پرخطر و سوءاستفاده های مکرر جنسی از زنان و دختران کم سن و سال است بنابراین در این زنجیره امکان بیماریهای مقاربتی زنان به حداکثر می رسد.
تاثیر مواد بر زنان بیشتر از مردان است ، بطوریکه اگر یک زن و مرد با هیکل های مشابه مثلا یک لیوان مشروب بنوشند در آزمایش خونشان مقدار الکل خون زنان بیشتر نشان داده می شود، پس زنان آسیب پذیرترند. زنان به دلیل شرایط خاص زیستی ، فیزیولوژیکی ، اقتصادی ، اجتماعی و فرهنگی بیشتر در معرض خطرند و بالطبع نیازمند پیشگیری و درمان ویژه ای هستند زیرا در این معضل از زنان سوء استفاده می شود و در نهایت زنان معتاد نیز برای بدست آوردن مواد مورد نیاز خود مجبور به تن فروشی می شوند.
با آنکه زنان معتاد اشتیاق بیشتری به ترک دارند ، نکته قابل تاسف اینجاست که زنان خجالت بیشتری برای بیان مشکل اعتیاد خود دارند ، ترس از بی آبرویی در محل کار و زندگی ترس از دست دادن زندگی خانوادگی ، ترس اخراج از محل کارُُو ترس از انگشت نما شدن ، طرد شدن ، طلاق و گرفته شدن کودکانشان به وسیله همسر به جرم اعتیاد (این در حالی است که زنان معتاد به اندازه زنان سالم مایل به سرپرستی فرزندان خود هستند) و با وصف این دلایل زنان برای ترک نیاز به همدلی و پشتیبانی بیشتری دارند.
سلامت نسل آینده در گرو سلامت مادران امروز است. به طوریکه سه چهارم از نوزادانی که از زنان معتاد متولد می شوند علایم قطع ماده مخدر را تجربه می کنند و اعتیاد نوزادان و شیرخواران از معضلات اجتماعی بسیار دردناک هر جامعه ای است. همچنین تاثیر مواد مخدر در دوران بارداری را نیز نباید نادیده گرفت بطوریکه تحقیقات نشان می دهد که مصرف متامفتامین( شیشه) در این دوران سبب مشکلات جنینی ، افزایش احتمال زایمان زود رس و تغییر الگوهای رفتاری دوران نوزادی ، نظیر رفلکس های غیرعادی و تحریک پذیری بیش از حد می شود و در عین حال مصرف این ماده در دوران بارداری سبب بدشکلی و تغییر شکل اندامها در جنین می گردد.
مصرف شیشه و سایر مواد محرک در کوتاه مدت برعکس تریاک سبب افزایش میل جنسی می شود ولی تداوم مصرف آن سبب کاهش میل جنسی به ویژه در مردان می شود، این اثر نیز تاثیری خاص بر روابط جنسی افراد معتاد داشته و رفتارهای جنسی پرخطری را سبب می شود و در نهایت میزان و امکان بیماریهای مقاربتی را نیز افزایش می دهد.
با توجه به گسترش و همه گیر شدن این معضل و همچنین وجود و رایج شدن انواع مواد محرک دیگری در بازار بطوریکه در چندین سال گذشته به دلیل نفرت عمومی از هروئین و عوارض وحشتناک این ماده در افراد مصرف کننده، سیستم مافیای قاچاق مواد مخدر و کارتل های بزرگ بازاریابی نامهای مهیج ،جذاب و اغواکننده ای را برای هروئین انتخاب کرده اند و ماده مخدر جدیدی به نام کراک وارد بازار ایران شده است که بسیاری از جوانان که از مواد مخدر قدیمی مثل تریاک و حشیش و شیره خسته شده اند و این مواد را متعلق به قشر پایین جامعه قلمداد می کنند و اقدام به مصرف این ماده که همان هروئین فشرده می باشد ، می نمایند.و با توجه به غلظت زیاد هروئین در کراک تاثیر و عوارض آن شدیدتر می باشد.
زنان در برنامه های ترک اعتیاد و در کلنیک های مربوط به ترک اعتیاد نیز در حاشیه هستند و تاکید بیشتری بر رفع اعتیاد مردان می باشد به طوریکه امکانات لازم و آموزش زنان نسبت به مردان بسیار کمتر است . چه بسیارند خانواده هایی که با اعتیاد پدر خانواده از هم پاشیده شده است و زنان به عنوان مادر خانوده بیشتر سختی را تحمل می کند وقابل ذکر است که وجود هر زن معتاد میتواند به بدنه جامعه لطمات بسیاری وارد کند! حتی بیشتر از مردان چرا که زنان پرورشدهندگان آیندهسازان هستند.
به امید آینده و جامعه ای سالم وپاک از هر گونه اعتیاد.
منابع:
سایتhttp://www2.irib.ir/occasions/Mavadmokhader%5cmokhader.htm
سایتhttp://www.khabaronline.ir
فعالیـت های انجمــن زنـان بـانــه