خبری ناگوار

 

روز پنج شنبه تاريخ 87/6/28 شخصي به نام مصطفي توسط نيروي انتظامي در مرز كشته شد.لازم به ذكر است كه با تذكر و اعلام بستن مرز نامبرده اعتنا نكرده ، و قصد عبور از مرز را داشته است. كه به طرفش شليك می کنند.

وي صاحب يك فرزند يك ساله بوده و معاش خود و خانواده اش را از طريق مرز تامين مي كرد.

بايد گفت سالانه افراد زيادي در مرز كشته مي شوند و مي توان عدم امنیت شغلی را به عنوان يكي از مشكلات متعدد شهرهاي مرز نشين بيان كرد.

قتل های نامووسی

قتل های نامووسی                              

                         حفصه‌  سلیمی

 بحث از مسائل و مشکلات زنان همیشه‌ با عوامل بازدارنده‌ای روبرو بوده‌ است قطعا به نسبت حساسیت موضوع بازدارنده‌ها هم فعال تر عمل می کنند. تحقیق و تأمل بر پدیده‌ قتل های نامووسی یکی از این موضوعات حساس است. هر چه‌ در جامعه‌ خشونت علیه‌ زنان بیشتر باشد و جامحه‌ زن ستیز باسد، حساسیت نسبت به حساسیت فرهنگی میزان درک و اتخاذ رویکردهایست که شخص را قادر می سازد به درون جامعه‌ مورد مطالعه‌ نفوذ کند و توانایی کنش متقابلی را که مورد توجه‌ روش شناسان مردمی است؛ داشته‌ باشند. یعنی با افراد جامعه‌ ارتباط داشته‌، ارتباطی که توأم با اعتماد و باور باشد و افراد را متمایل به همکاری کند.

متأسفانه جامعه‌ی ما یکی از نمونه‌های بارز زن ستیزی است، شواهد و مدارک نشان می دهد که قتل های نامووسی جزئی از فرهنگ جامعه‌ کرد محسوب می شود و شیوه‌ای از اعمال قدرت مردانگی، در عین اینکه برای هنجارها، ارزش ها و سنت های فرهنگی جامعه‌ باید احترام قایل بود. اما مبارزه‌ با بی عدالتی و ستمگری همواره‌ اصل مهم است. و نباید احترام به سنت ها توجیهی برای ستمگری باشد. تجربه‌ تاریخی نسان دهنده‌ی این است که اتکا به سنت و فرهنگ بومی عمدتا ابزاری در دست مردان جامعه‌ است، جهت سرکوب زنان.

اقتدار مردسالارانه همانند اقتدار سیاسی است.  البته‌ با ساز و کارهای مخصوص نظیر کاربرد زور، انواع خشونت و قتل های نامووسی و .... تا این طریق موجودیت و قدرت خود را بازتولید کنند، در این راستا ساختارهای اجتماعی جامعه‌ی کرد نظیر ادبیات، زبان، آداب و رسوم، به بازتولید قدرت مردان کمک می کنند.

بدون شک جامعه‌ی ما کردها، که سالانه صدها زن را قربانی خشونت های اجتماعی می کند؛ جز ظلم و ستم  چیزی عاید زنان نمی کند.

یکی از رادیکال ترین نوع خشونت، کشتن دختران و زنان تحت عنوان دفاع از ناموس و شرف است. در واقع کنترل رفتارهای جنسی زن موضوع و نقطه‌ی مشترک همه‌ی جوامح پدرسالار است .

در فرهنگ نامووسی کنترل زنان و دختران جنبه‌ی کلیدی دارد، در چنین فرهنگی اگر دختر یا زنی بر خلاف فرهنگ ناموس پرستانه رفتار کرده‌ باشد یا با پسری رابطه‌ای فراتر از چارچوبی که عموما مردان عشیره‌ تعیین می کنند داشته‌ باشد، این کار جرم محسوب می شود و این دختر لکه‌ی ننگی است که فقط با کشتنش می توان خانواده‌ و عشیره‌ را پاک و مطهر نمود. هر چند که این پدیده‌ در بیشتر جوامع رواج دارد. اما اوج این تراژدی در فرهنگ های عشیره‌ای است. در ذهن و روح عشیره‌ای تمامی عناصر فرهنگی باارزش و پایدار زیر واژه‌ی شرف نمود پیدا می کنند. در این فرهنگ زنان و دختران برای شرف خطر آفریینند!! شرف تابلویی است که انسان عشیره‌ای را به انسان مسخ شده‌ای تبدیل می کند که همه‌ی زوایای زندگی خود را به آن گره‌ می زند و هر کس آن را لکه‌ دار کند سزاوار مرگ شناخته‌ می شود .

قتل های نامووسی قبل از آنکه‌ یک عمل فردی یا واکنش خود انگیخته‌ یا از سر عصبانیت باشد، یک نوع عمل دسته‌ جمعی است . هر چند ظاهر عمل، فردیست اما در بطن خود پدیده‌ایست دسته‌ جمعی است، حتی اگر هم پدر، برادر یا شوهر نخواهد این دختر را به مجازات برساند، دیگر بخش جامعه‌ی مردان واکنش نشان می دهد به همین دلیل می توان از آن به عنوان یک اعدام اجتماعی نام برد.

آمارهای سازمان ملل نشان دهنده‌ی این است که سالانه بیش از پنج هزار نفر زن به دلایل ناموسی به قتل می رسند. بدون شک تعداد قربانیان بیشتر از این آمار و ارقام است. این مسأله‌ نیز مانند تمامی پدیده‌های دیگر به صورت همه جانبه مورد تحقیق و بررسی قرار نگرفته‌ اما همین آمارها نشان دهنده‌ی این واقعیت است که زنان زیادی قربانی تفکرات مردسالارانه‌ می شوند. اساسا خصلت جامعه‌ی مردسالار و پدرسالار به مفهوم مطلق کلمه‌ ضبط سفت و سخت مناسبات جنسی زن است و این قبیل خشونت ها آخرین حربه دفاع از پدرسالاری است.

خشونت علیه‌ زنان با انواع و اقسام شیوه‌های مختلف از جمله : فیزیکی، روانی ، جسمی، جنسی، کلامی، و ... صورت می گیرد و تمامی اشکال این نوع خشونت از قدرت طلبی و سلطه‌ گری فرد آزار رسان ناشی می شود.

اما چرا وضعیت زنان به این صوت است؟ پرسشی که فمینیست ها در مورد وضعیت زنان مطرح می کنند.

مارکس معتقد است:"دانشی که مردم از جامعه‌شان دارند و آنچه که به عنوان احکام کلی و مطلق درباره‌ واقعیت می انگارند، در واقع بازتاب کننده‌تجربه‌ی کسانیست که از جهت اقتصادی و سیاسی بر جهان اجتماعی فرمانروایی می کنند، در حوزه‌ی مسائل مربوط به زنان نیز این فرمانروایان عمدتا مردان جامعه‌اند که در طول تاریخ بر عرصه‌های دین ، عرف و قانون مسلط بوده‌اند. در بیشتر جوامع دین، عرف و قانون منبع و اساس کلیه‌ی رفتارهای مردسالارانه تلقی می شود".

دورکهایم معتقد است:"در جوامع کوچک سنتی تقریبا همه‌ی جنبه‌های زندگی تحت نفود دین است. تشریفات دینی ، هم اندیشه‌ها و مقولات فکری جدید را به وجود می آورند و هم ارزشهای موجود را مورد تایید مجدد قرار می دهند. دین تنها یک رشته‌ احساسات و اعمال نیست بلکه‌ در واقع نحوه‌ی اندیشیدن افراد را در فرهنگ سنتی مشروط می کند. عرف هر جامعه نیز در نظام حقوقی و آموزش های مذهبی آن متبلور می شود، حتی می توان گفت قوانین نیز بخشی از عرف است که به صورت قواعد و مقررات در آمده‌ است و هر کس بر خلاف آن رفتار کند ، مجرم شناخته‌ می شود ".

بارزترین حقوق انسانی زنان در جامعه‌ی ما را میتوان از مفاد حقوقی آن دانست. قانون اساسی ما سرشار از مواردیست که آشکارا به نقض حقوق زنان منتهی می شود که به مردانش در هر مقام و منزلتی (برادر، پدر، شوهر) باسد اجازه‌ می دهد نیمی از جامعه(زنان ) مورد اذیت و آزار نیمه‌ی دیگر (مردان) قرار گیرند. و با استفاده‌ از همین قانون مجواز قتلشان را صادر می کنند. این گونه است که استبداد آموخته‌ می شود و آموختن پذیرش استبداد ‌یعنی مشروعیت بخشیدن به آن.

به این ترتیب نسل اندر نسل رفتار استبدادی به اعضای جامعه‌ آموخته‌ می شود. اما قطعا نتایج آن به همین ختم نمی شود.. اما بهبودی موقعیت زنان مستلزم مبارزه‌ی فعال برای بهبود موقعیت اقتصادی – اجتماعی جهت عقب راندن فرهنگ خشن پدرسالارانه به طور عام و ناموس پرستی به طور خاص.

 

هه‌واڵێک

له‌ برواری ۱/۵/۸۷  له‌ بانه‌ کچێک به‌ ناوی "ف" له‌ ته‌‌مه‌‌نی ۲۱ ساڵیدا به‌ تاپر خۆی کوشت. جێی ئاماژه‌‌یه‌ که‌ هۆی خۆکوژی ئه‌‌و لاوه‌، دابڕانی عیشقی باس ده‌‌که‌‌ن و ادیاره‌ دوای ماوه‌‌یه‌‌ک په‌‌یوه‌‌ندی له‌ گه‌‌ل کوڕێکدا ئه‌‌و کوڕه‌ به‌ بێ هۆ لێی جودا ده‌‌بێته‌وه‌.

ده‌بينين ساڵانه‌‌ ژنانێکی زۆر به‌‌ هۆی جۆر به جۆر خۆ ده‌کوژن و زۆر به‌یان لاون و ته‌مه‌نیان که‌مه‌.. ده‌بی ئه‌وه‌ش له‌ بیر نه‌که‌ین که‌ كوشتن چاره‌سه‌ری کێشه‌کان ناکا و ده‌بێ ژنان به‌و  ئاسته‌ بگه‌ن که‌ به‌ جۆرێکی تر له‌ گه‌ل کۆسپه‌کانی سه‌ر رێیان مامه‌ڵه‌ بکه‌ن.

ئێمه‌ خۆکوژی ژنان به کاره‌سات ده‌زانین و به توندی مه‌حکومی ده‌که‌ین. به‌ داخه‌وه‌ زۆربه‌ی کچان و ژنان به‌ ته‌قلید و لاسایی کردنه‌وه‌ی زۆرێک له‌  فیلم و خه‌به‌ره‌کان ده‌ست ئه‌یه‌نه‌ خۆکوژی و ‌هیچ له‌ ئاکامی ئه‌و کاره‌ ناره‌وایه‌ بیر ناکه‌نه‌وه‌.

به‌و هیوایه‌ی ژنان بنه‌ماکانی فیکری خۆیان وا به‌رنه‌سه‌ر که‌ له کات و شوێنی خۆیدا ته‌سمیم و ته‌ما و هه‌نگاوی نادروست و نابه‌جێ هه‌ڵنه‌گرن..

 

شیناییم

« شينايم كادۆت بی جوانی خه‌وتو، ئه‌گه‌ر..»              هه‌ڵاله‌ عه‌بدوڵاهي/بانه‌

له‌ خه‌وی "كه‌هف"هه‌سته‌وه‌

ئيتر ئوقره‌ مه‌گره‌ تادێرِی ئاخری برۆكانت

سه‌يركه‌ ئارشيوه‌كان برن له‌ هه‌ رچی هيچ و خاڵيه‌

تۆنالێ كه‌ وشه‌كانم قوتارنوو

ئه‌وانيش له‌ خه‌وناكانم دا ‍‍پير ئه‌بن

زبر و چڵكن

زۆرجار به‌ ميشكمدا دێت ٍٍ

پرشۆكين

داوای لێبوردن ناكه‌م

هه‌موو ئه‌زانن

ئه‌مجاره‌ پڕ به‌ مێشكم هه‌ته‌وه‌

بێ چاو داخستن

هه‌روا كه‌ برۆكانم راسته‌ و راست و كه‌ مانيوو

ماهواره‌ی مۆديل ئه‌خۆن و ئه‌وانيش

حه‌سره‌ته‌كانی ئه‌م ده‌رونه‌

وا كه‌ له‌ قوڵاياوه‌ قاوه‌ يه‌كانتدا

به‌ شوێ ئه‌قره‌به‌كاندا وێڵم

"زشت وزيبا"

سه‌ تڵی خۆڵ

بۆنی كام ئه‌ تكلۆنه‌ ونت ئه‌ كا.

"جوانی خه‌ وتو/ سيندرلا"

ببوره‌ له‌ سه‌ رحاشيه‌ی كراسه‌ سوره‌تيه‌كه‌م پاك ئه‌بيته‌وه‌

حه‌ز به‌ خۆم ئه‌كه‌م له سوره‌تیا!

چه‌ نده‌ تۆ بڵێی

حاشيه‌ی كراسه‌ ئاويه‌ كه‌يشم هه‌روا.

ئه‌مڕۆشينايم كادۆت بێ

هه‌روه‌ک ژانی مانگانه‌ به‌ جه‌سته‌ی من

سه‌رم گێژ ئه‌خوا!

دڵم پره‌

حه‌ز به‌ ترشيش ئه‌موچركێنی

چش ئه‌گه‌ر ...

كاڵ ، سور

كاڵ ،سور

جوانی خه‌وتو

گۆشه‌ی كام رۆژنامه‌ باتله‌ بت موچركێنی باشه‌ !

ئه‌زانی!

/ئه‌زانم

ئيره‌ خۆزگه‌يه‌ و

ئه‌و هه‌موو كه‌سه‌ به‌تاڵن

له‌ خه‌تێكی سورا...

تۆبڵي:بژی وقژی موه‌كانی جه‌سته‌ت له‌موچركی

چ خه‌ونێكمدا هه‌ڵپروانه‌

زبر و چڵكن

زۆر جار به‌ مێشكمدا دێت پرشۆكين

دور له‌ مانه‌

دور له ‌مانه‌

حه‌ز به‌ سپيای سپيترين ديان ئه‌كه‌م

له‌بيرته‌ !

ئه‌توت چ دێرێكی سپيه‌ و

شارانه‌وه‌ی بێ مانايه‌

حه‌زی كچيه‌ پر به‌ پێستێكی

سپی و گه‌نمی

ئاوی و سوره‌تی

ئه‌مه‌ش خوايزانی

پربه‌ فلاش به‌گی عه‌كسه‌كان

ببووره‌

بۆنی ئه‌تكلۆنه‌كانم

عه‌كس له‌سه‌ر عه‌كس

مه‌حاڵه‌

درۆيه‌

خوا نه‌كا،

ره‌نگی ئه‌تكلۆنه‌كانت

تۆ توزانی ؟

ئه‌مڕۆ له‌ سه‌فی هيچ ئه‌تكلۆنيكدا

سوره‌تی كادۆناكه‌م

تائاخری

هه‌روا تائاخری تۆش

...دڵم ته‌نگه‌ و

كه‌ س باوه‌ر به‌گريانم ناكا

هه‌ روه‌ك گوڵی كراسه‌كانی دايكم

كه‌ بێده‌نگ هه‌ڵ ئه‌پروێن

من ئه‌ڵێم

ميهربان ئێره‌ دونيا خامۆشه‌ و

چاوه‌روانيش چۆكی ديواره‌

ئه‌گه‌ر خه‌ وي"كه‌ هف"به‌رت نه‌دا

وا كه‌ حه‌زه‌كانی دايكێشم

له‌ گوڵی كراسه‌ چينداره‌كان

پيرئه‌بن وئه‌تۆرێن

ئۆقره‌ ئه‌گرن وئه‌خه‌ون

له‌ "زيبای خوفته‌ "خه‌وتوتر

ئه‌ری بۆخۆم ئه‌زانم

بۆخۆم وتم

ده‌سته‌كانم ئه‌رۆن

خوايان له‌گه‌ڵ

تا ئه‌و پرسياره‌ی زياتر له‌ خۆم ئه‌چێ

تا ئاخری خۆم

تا دڵ ته‌نگيه‌كانم

تا ئاخری ئه‌وحه‌زانه‌ی

به‌بێ پێ گرتن له‌سه‌رچه‌فته‌ و ده‌سماڵه‌كان

پير ئه‌بن و

ئه‌تۆرين و

جێ ئه‌مێنن.

                                     پاييزی /83

 

خبری در مورد فعالیت انجمن

 

از اولین روز تأسیس صندوق رفاه، وابسته‌ به انجمن زنان، توانسته‌ایم به 140 نفر وام بدهیم که مبلغی بالغ بر 14 میلیون تومان می باشد.

نکته‌ی قابل ذکر اینکه؛‌ دادن هم چنین وامی با پس اندازهای 2000تومانی اعضاء میسر شده‌ است.

 

پێوه‌ندی نێوان په‌رده‌ی كچێنی و پاكداوێنی

له كوێــــــــــڕا ده‌ستیپێكرد؟

زانیاری له‌سه‌ر ئه‌و په‌رده‌یه ده‌توانێت پێش به زۆر ڕووداوی ناخۆش و دڵته‌زێن بگرێت. ئه‌و كچه‌ی قه‌ت پێوه‌ندی جنسی نه‌بووه به‌ڵام به‌هۆی سروشتی و زگماگی ئه‌و په‌رده‌یه‌ی نییه، كه‌ی ڕه‌وایه ببێته قوربانی نه‌زانی و بكه‌وێته به‌ر په‌لاماری ته‌وس و تانه و مۆری "داوێنپیسی" له ناوچاوانی بدرێت؟ داوێنپاكی بۆ ده‌بێت گرێدراوی شتێكی ئاوا بێت؟

له‌یلا

هه‌واڵه‌كه كورت بوو "ئه‌ستێره‌یان هه‌ر شه‌وی بووكێنی ناردۆته‌وه ماڵی دایكوباوكی. ده‌ڵێن "بێ بن" بووه، گۆیا كچ نه‌بووه!" من ئه‌وه‌م بیست و هیچی لێ تێنه‌گه‌یشتم. له قسه و باسی هاوسێكان و هه‌راهه‌رای دایكوباوكی و گریان و هاواری ئه‌ستێره‌ خۆی، زانیم ده‌بێ شتێكی خراپ ڕوویدابێت. ته‌مه‌نم ده، یانزده ساڵ ‌ده‌بوو. ته‌مه‌نێک نه كه‌س به منداڵت ده‌زانێ تا زۆری ئاگا لێت بێ و نه كه‌س به گه‌وره‌ت داده‌نێ كه قسه‌ت بۆ بكات!
"بێ بن بوون" یانی چی؟ ئه‌وه‌م لێ ببوو به پرسیارێک و وڵامه‌كه‌ی له‌لای كه‌س ده‌ست نه‌ده‌كه‌وت. گرێپووچكه‌ی ئه‌م پرسیاره زۆر ساڵ مایه‌وه تا خۆم ورده‌ورده زانیم "بێ بن بوون" یانی چی و زانیم "ئه‌ستێره‌" بۆ ناردراوه ماڵی دایكوباوكی و بۆ دواتر بێ سه‌روشوێن چوو! دواتر و ئێستاش له خۆم ده‌پرسم: "ئه‌ستێره چی به‌سه‌ر هات؟ ئه‌وه‌ی به‌سه‌ر ئه‌ستێره‌یان هێنا، ڕه‌وای حه‌ق بوو؟"

ئه‌و چه‌ند دێڕه بۆ ئه‌ستێره، ئه‌گه‌ر مابێ یان نه‌مابێ!
* * *

وه‌ک پێشه‌كی
له‌لای هه‌ندێ له فه‌رهه‌نگه‌كان، زۆر زۆر گرنگه كه كچ پێش شووكردن سێكسی نه‌بێت و په‌رده‌ی "كچێنی" بۆ شه‌وی بووكێنی ڕاگرێت. له‌و فه‌رهه‌نگانه‌دا بوونی ئه‌و په‌رده‌یه به‌و مانایه‌یه كه كچ تا پێش شووكردنی قه‌ت سێكسی نه‌بووه. دیاره له‌سه‌ر ئه‌وه كه چ جۆره پێوه‌ندییه‌ک وه‌ک پێوه‌ندی سێكسی ده‌بیندرێت و به چی ده‌ڵێن سێكس، هیچ قسه‌یه‌ک نه‌گوتراوه. خاڵی سه‌رنجڕاكێش ئه‌وه‌یه سه‌ره‌ڕای ئه‌و هه‌موو گرنگییه‌ی به بوونی په‌رده‌ی "كچێنی" دراوه و ئه‌گه‌رچی له‌سه‌ر "به ده‌ست لێنه‌دراوی مانه‌وه‌ی" تا شه‌وی بووكێنی، به سه‌دان و هه‌زاران جۆر قسه كراوه، به‌ڵام هیچ جۆره زانیارییه‌ک له‌سه‌ر ئه‌م "شته گرنگه" نییه! كه‌س نازانێت چییه و له كوێیه و ئه‌رک و ده‌وری بوونی چییه. وه‌ک شتێک په‌رده‌ی "كچێنی" به‌س بوونی گرنگه، به‌‌ڵام باس له‌سه‌ریكردن بڤه‌یه و شه‌رم و شووره‌ییه‌كی زۆری به‌دواوه‌یه. ته‌نیا زانیارییه‌ک كه وێده‌چێت هه‌موو كه‌س بیزانێت ئه‌وه‌یه كه كچ له شه‌وی بووكێنی و كاتی پێوه‌ندی جنسی بۆ یه‌كه‌م جار، ده‌بێت چه‌ند دڵۆپه خوێنی لێبێت تا به كه‌سوكار و سۆره‌ و تۆره‌‌ی بسه‌ڵمێنێت كچه و ده‌ستی لێنه‌دراوه. ئه‌و دوو دڵۆپه خوێنه به‌ڵگه‌یه بۆ "داوێنپاكی" كچ!

بوونی په‌رده‌ی "كچێنی" بۆ كـــــــــێ و بۆچی گرنگه؟ ویست و به‌رژه‌وه‌ندی كێی تێدایه؟ قازانجی چییه و له چوارچێوه‌ی كۆمه‌ڵگه‌ی پیاوسالاردا چ مانایه‌كی هه‌یه؟ باسی ئێستای من نییه. گرنگترین شت ئێستا به ڕای من ئه‌وه‌یه هه‌م ژن و هه‌م پیاو له‌شی خۆیان بناسن و ئه‌وه‌نده‌ی ده‌كرێت زانیارییان له‌سه‌ر هه‌بێت و ڕێــــــــز بۆ ئه‌ندامه‌كانی له‌شیان دابنێن.

به‌داخه‌وه له هیچ شوێنێک نه‌متوانی نووسراوه‌یه‌ک له‌سه‌ر ئه‌م بابه‌ته به زمانی كوردی په‌یدا بكه‌م. ڕه‌نگه هه‌بێت و من پێی نه‌زانم. ئه‌وه‌ی لێره‌ ده‌یبینن، وه‌رگێڕانێكی ئازاده له زمانی فارسی و ئینگلیسییه‌وه بۆ كوردی. بابه‌ته‌كه بۆ من نامۆ نه‌بوو، به زمانی كوردی باسی له‌سه‌ركردن، به‌ڵام تا بڵێی نامۆ و قورس بوو، ڕه‌نگه به‌هۆی ئه‌وه‌ی ئێمه به زمانی كوردی باسی "شتی وا" ناكه‌ین. بۆ به كوردیكردنی هه‌ندێ وشه‌ داوای یارمه‌تیم له به‌ڕێز دیاكۆ كرد. هه‌ر لێره‌ سوپاسی هه‌موو یارمه‌تییه‌كان و ماندووبوونه‌كانی ده‌كه‌م.

ئه‌و بابه‌ته ته‌واو نییه. داوام له هه‌موو ئه‌وانه‌ی توانایی‌یان هه‌یه ئه‌وه‌یه زانیاری زۆرتر و باشتریان ئه‌گه‌ر هه‌یه یان ئه‌گه‌ر سه‌رچاوه‌ی باشتر و ڕوونتریان پێ شک دێت باسی بكه‌ن و بابه‌ته‌كه ورده‌ورده ته‌واو كه‌ن. ئه‌مه كاری یه‌ک كه‌س و دوو كه‌س و یه‌ک ‌ڕۆژ و دوو ڕۆژ نییه. كچ و كوڕی كورد وه‌ک كچ و كوڕی هه‌موو نه‌ته‌وه‌كانی‌ تر مافی ئه‌وه‌یان هه‌یه ڕاستییه‌كان له‌سه‌ر له‌شی خۆیان بزانن. ئه‌وه كه‌مترین مافێكه هه‌ر مرۆڤێک هه‌یه‌تی!
* * *

په‌رده‌ی كچێنی چییه؟
Hymen یان په‌رده‌ی "كچێنی" لایه‌یه‌كی ناسكه كه هه‌موو یان كه‌مێک له به‌شی ژووره‌وه‌ی زاركی (گولینک vagina) داده‌پۆشێنێت. Hymen وشه‌یه‌كی یونانی‌یه و له ناوی خوای بووكێنی و زه‌ماوه‌ند God Hymen وه‌رگیراوه. ئه‌م وشه‌یه‌ له یونانی كۆن بۆ هه‌موو جۆره په‌رده‌یه‌ک به‌تایبه‌ت ئه‌و په‌رده‌یه‌ی دڵی له‌نێو خۆیدا حه‌شار داوه، به‌كارهاتووه كه ده‌گه‌ڵ تێپه‌ڕبوونی كات به‌كارهێنانی ئه‌م وشه‌یه گۆڕانكاری به‌سه‌ردا هاتووه و له كۆتاییدا ته‌نیا به مانای په‌رده‌ی كچێنی به‌كارگیراوه.

له سه‌ره‌تای گه‌‌وه‌ره‌بوونی كۆرپه‌له له‌نێو منداڵداندا، به‌گشتی (گولینک Vagina) به‌شی چوونه‌ژووره‌وه‌ی نییه و ته‌نیا به ڕیشاڵه‌توێیه‌ باریكه داپۆشراوه كه پێش له‌دایکبوون به شێوه‌یه‌كی ناته‌واو دابه‌شده‌كرێ. هه‌ر ئه‌و ڕیشاڵه‌توێیه‌ باریكه دواتر ده‌بێت به Hymenیان هه‌مان په‌رده‌ی "كچێنی". ئه‌گه‌ر دابه‌شبوونی ئه‌و ڕیشاڵه‌توێیه‌ باریكه پێش له‌دایکبوونی منداڵ به شێوه‌یه‌كی ته‌واو و كامڵ سه‌ربگرێ، ده‌بێته هۆی ئه‌وه‌ی هه‌ندێ له ژنان وه‌ک شتێكی سروشتی و زگماگی ئه‌و په‌رده‌یه‌یان نه‌بێ! زۆر كه‌س وا بیر ده‌كه‌نه‌وه كه ئه‌و په‌رده‌یه له‌نێو (گولینک Vagina) دایه. به‌ڵام ئه‌و بۆچوونه ڕاست نییه و ئه‌و په‌رده‌یه به‌شی ده‌ره‌وه‌ی ئه‌ندامی جنسییه و شوێنی ڕاسته‌قینه‌ی له سه‌ره‌تای به‌شی چوونه‌ژووره‌وه‌ی گولینکدایه.

با له‌شی خۆمان بناسین
زۆر گرنگه له‌سه‌ر ئه‌ندامه‌كانی له‌شمان زانیاریمان هه‌بێت. ئه‌ندامی جنسی له تاكێكه‌وه بۆ تاكێكی‌تر شكڵ و ڕه‌نگیان ده‌گۆڕێت. هه‌ندێ تۆخن و هه‌ندێ كاڵترن. هه‌ندێ گه‌وره‌ن و هه‌ندێ بچووكن. به‌ڵام هیچیه‌ك له‌وانه نائاسایی نین. هه‌روه‌ها شێوه و شكڵی په‌رده‌ی "كچێنی" له تاكێكه‌وه بۆ تاكێكی‌تر جیاوازه. چه‌ند نموونه‌ له‌وانه بریتین له:

- شێوه‌ی بازنه‌یی: له‌م شێوه‌یه‌‌دا ئه‌و په‌رده‌یه وه‌ک بازنه‌یه‌ک ده‌وری زاركی گولینكی داپۆشاندووه.

له شێوه‌یه‌كی ‌تردا په‌رده‌كه توانایی چه‌مانه‌وه و خۆكێشانه‌وه‌ی هه‌یه و كاتی سێكس بۆ یه‌كه‌م جار په‌رده‌كه نادڕێت به‌ڵكو به‌بێ خوێنڕێژی ده‌كێشرێته‌وه و لاده‌درێت.

- شێوه‌یه‌ک هه‌یه له‌وێدا په‌رده‌كه له درێژایی زاركی گولینكدا به دوو به‌ش دابه‌ش كراوه.

- فۆڕمی بێژنگی: ئه‌و په‌رده‌یه به ته‌واوی پانایی زێی داپۆشاندووه، به‌ڵام ڕوویه‌كه‌ی كون كونه.

هه‌ندێ كچ به‌بێ ئه‌و پــــه‌رده‌یه له‌دایکده‌بن. هه‌ندێكی‌تر په‌رده‌كه‌یان كونی تێدا نییه. هه‌ندێ هه‌ن په‌رده‌كه‌یان زۆر ئه‌ستووره و بۆ دڕاندنی له‌وانه‌یه یارمه‌تی پزیشک پێویست بێت تا پێش به ژان و ئازاری كاتی سێكس بگیرێت.

په‌رده‌ی بێ كون یان به‌ستراو چییه؟
ئه‌وه‌ش شێوه‌یه‌ک له په‌رده‌یه كه ته‌نیا دوای له‌دایكبوونی یه‌كه‌م منداڵ ده‌دڕێت. به‌ڵام وه‌ک چه‌ند هێڵی ناهاوته‌ریپی گۆشتی له ده‌وری زاركی گولینک ده‌مێننه‌وه. ئه‌و كچانه‌ی به ته‌مه‌نی (هه‌راش puberty) ده‌گه‌ن كه (نیشتنه‌خوێن monthly period) ده‌بن، ئه‌گه‌ر په‌رده‌ی به‌ستراویان بێت ئازارێكی زۆریان پێده‌گات، چونكه خوێنه‌كه له پشت ئه‌و په‌رده‌یه‌دا كۆده‌بێته‌وه و ناڕژێته ده‌ر. كاتی وا به یارمه‌تی پزیشک و نه‌شته‌گه‌ری په‌رده‌كه كون ده‌كه‌ن تا خوێن له‌و نێوه‌دا كۆنه‌بێته‌وه.

بۆچی هه‌ندێ له ژنان له یه‌كه‌م پێوه‌ندی جنسی خوێنڕێژی ده‌كه‌ن و هه‌ندێ نا؟
ئه‌و جۆره‌ی باسكرا، هه‌ندێ ژن زگماگی به‌بێ ئه‌و په‌رده له‌دایکده‌بن و سروشتییه له یه‌كه‌م پێوه‌ندی جنسی خوێنڕێژی ناكه‌ن. به‌ڵام جگه له‌وه‌ش ئه‌گه‌ر ژن له باری فیزیكی و ڕۆ‌‌حی و ده‌روونییه‌وه بۆ سێكس ئاماده بێت، ترس و شه‌‌رم و شووره‌یی له ئارادا نه‌بێت، مه‌تمانه‌ی به هاوڕێكه‌ی هه‌بێت و پێشه‌كی به ماچ و باوه‌ش و لاواندنه‌وه‌ی یه‌كترین ده‌ست پێبكه‌ن، زاركی گولینک به ڕاده‌ی پێویست ته‌ڕ ده‌بێت و ئه‌ندامی زاوزێی پیاو به نه‌رمی و به‌بێ ئێش و ئازار ده‌چێته نێو له‌شی ژنه‌وه و له‌و حاڵه‌ته‌دا خوێنڕێژی نابێت. به پێچه‌وانه ئه‌گه‌ر ژن بترسێت، مه‌تمانه‌ی نه‌بێت، خۆ گرمۆڵه بكات و ماچ و باوه‌ش و لاواندنه‌وه‌ی یه‌كتر له‌گۆڕێدا نه‌بێت، زاركی گولینک وشكه و خۆ كۆده‌كاته‌وه و ژن كاتی چوونه‌ژووری ئه‌ندامی زاوزێی پیاو، ئازارێكی زۆری پێده‌گات و خوێنی لێدێت.

خاڵێكی سه‌رنجڕاكێش ئه‌وه‌یه كه هه‌ندێ پیاو پێیان وایه ده‌توانن له كاتی سێكس ده‌گه‌ڵ ژنێک بزانن ئه‌گه‌ر ئه‌و ژنه پێشتر سێكسی هه‌بووه یان نا، ئه‌وه ڕاست نییه. ته‌نیا شتێک كه پیاو كاتی ئاوا هه‌ستی پێده‌كات هه‌ر ئه‌و ترس و شه‌رم و نامۆیی و نیگه‌‌رانی ژنه‌كه ده‌بێته هۆی خۆگرمۆڵه‌كردنی ژن و وشک بوون و ته‌نگ بوونه‌وه‌ی زاركی گولینک.

نه‌بوونی زانیاری بۆته هۆی ئه‌وه‌ی خه‌ڵک پێیان وابێ كه ئه‌و په‌رده‌یه په‌رده‌یه‌كی زۆر ئه‌ستووره و به هێزێكی زۆر نه‌بێت نادڕێت. هه‌ر بۆیه‌ش له كاتی سێكسدا هه‌ندێ پیاو به هه‌موو هێز و توانایانه‌وه پاڵه‌په‌ستۆی ژن ده‌ده‌ن و ده‌بنه هۆی ئێش و ئازار و برین و خوێنڕێژی له‌لای ژن. له حاڵێكدا ئه‌گه ژن و پیاو زانیارییان له‌سه‌ر ئه‌ندامی خۆیان و ئه‌ندامی یه‌كتر هه‌بێت، ئه‌گه‌ر به نه‌رم و نیانی ده‌ستپێبكه‌ن، ئه‌گه‌ر كات بده‌ن به یه‌كتر تا شه‌رم و ترس له نێوانیاندا نه‌مێنێت و ئه‌گه‌ر نه‌یكه‌نه په‌له په‌ل، هیچ پێویستی به په‌ستان و هێز و توانای سه‌یر و سه‌مه‌ر له‌لایه‌ن پیاوه‌وه نییه و ژنیش پێویست ناكات ئه‌و هه‌موو ئازار و ئێشه‌ی پێ بگات.

ئه‌وه‌ی گرنگه بیزانین
ژماره‌ی ده‌ماره ڕیشاڵه‌كان له‌م په‌رده‌دا (Hymen) كه‌من، هه‌ر بۆیه‌ش ئارام بوونی ژن له باری ڕۆحی و ده‌روونی و ئاماده‌بوونی له باری فیزیكییه‌وه، ده‌توانێت وا بكات كه دڕانی ئه‌‌م په‌رده‌یه ئێش و ئازار و خوێنڕێژی به‌دواوه نه‌بێت. ڕه‌نگه هه‌ر بۆیه‌ش باشتره پێوه‌ندی سێكس بخه‌نه كاتێكه‌وه كه هه‌لومه‌رج بۆ ئارامی و ئاماده‌بوونی له‌ش و ڕۆحی هه‌ر دوولایان سازه. بۆ نموونه "شه‌وی بوكێنی" كه دایکوباب و به‌ربووک و خزم و كه‌س و هۆز له پشت ده‌رگا چاوه‌ڕێن و زاوا ده‌بێت "پیاوه‌تی" خۆی به هه‌موو كه‌س بسه‌ڵمه‌نێت، كاتێكی باش بۆ نزیكی كردن نییه. بووک و زاوا هه‌ر دوو ماندوون و به بوونی ئه‌و هه‌موو خه‌ڵكه له ده‌وروبه‌ر و له پشت ده‌رگا قه‌ت هیچكامیان ناتوانن ئارام و ئاماده بن بۆ ئه‌وه‌ی به شێوه‌یه‌كی دروست سێكسیان هه‌بێت.

بوونی ئه‌م په‌رده‌یه "Hymen" به هیچ شێوه‌یه‌ک نیشانه‌ی (كچێنی a gils virginal state) نییه. كه‌س ته‌نیا به چاولێكردن ناتوانێت له بوون یان نه‌بوونی ئه‌م په‌رده‌یه دڵنیا بێت. ته‌نیا په‌نجا له سه‌دی ژنان له یه‌كه‌م په‌یوه‌ندی جنسیدا خوێنڕێژی ده‌كه‌ن. كه‌وابوو بوون یان نه‌بوونی ئه‌و چه‌ند دڵۆپه خوێنه ناتوانێت به‌ڵگه‌ی هیچ شتێک بێت. گوتمان شێوه‌یه‌ک په‌رده هه‌یه كه توانایی خۆكێشانه‌وه‌ی هه‌یه و لێره‌دا چوونه‌ژووره‌وه‌ی ئه‌ندامی زاوزێی پیاو، بۆ نێو ئه‌ندامی جنسی ژن نابێته هۆی خوێنڕێژی له‌لای ژن، ئه‌گه‌رچی ئه‌و ژنه قه‌ت پێشتر پێوه‌ندی جنسی نه‌بووه.

زۆر باشه ژن پێش پێوه‌ندی سێكس بۆ یه‌كه‌م جار بچێته لای پزیشكی پسپۆری ژنان. دیاره نه‌ک بۆ ئه‌و مه‌به‌سته كه به‌ڵگه‌نامه‌ی "كچ بوون" وه‌رگرێت، به‌ڵكو بۆ ئه‌وه‌ی هه‌ندێ زانیاری له‌سه‌ر شێوه‌ و شكڵی په‌رده‌ی "كچێنی" خۆی وه‌رگرێت و له‌شی خۆی باشتر بناسێت. به‌تایبه‌ت ئه‌گه‌ر خاوه‌نی په‌رده‌ی ئه‌ستوور یان به‌ستراو بێت، بۆ لابردنی پێویستیان به یارمه‌تی پزیشک هه‌ر ده‌بێت. هه‌بوونی ئه‌و زانیارییانه‌ پێش به زۆر ڕووداوی ناخۆش و هه‌ندێ جار دڵته‌زێن ده‌گرێت!

كه زاركی ( گولینک Vagina) ته‌نگ بوو، باشتر وایه به كرێمی تایبه‌ت چه‌ور بكرێت یان له ژێڵ یان سپرێی كه‌ڵک وه‌رگیرێت. وه‌كی باس كرا، ده‌ستپێكێكی نه‌رم و نیان و لاواندنه‌وه‌ی سه‌ره‌تا ده‌بێته هۆی ته‌ڕبوونی ئه‌ندامی جنسی ژن و پێوه‌ندی سێكس گه‌لێک ئاسان ده‌بێته‌وه.

هه‌ندێ جار ئه‌م په‌رده‌یه به یه‌ک دوو جار پێوه‌ندی سێكس به ته‌واوی نادڕێت به‌‌ڵكو هه‌ر جاره‌ی به‌شێكی ده‌دڕێت و له‌وانه‌یه كه‌مێک خوێنی لێ بێت. سه‌ره‌ڕای نه‌دڕانی په‌رده‌كه به‌ته‌واوی، تۆواوی پیاو ده‌توانێت له كونه‌‌كانی په‌رده‌كه ده‌رباز بێت و ده‌گه‌ڵ هێلكه‌له‌ی ژن یه‌ک بگرن و منداڵ ساز بێت. واته ژن سه‌ره‌ڕای بوونی په‌رده‌ی "كچێنی" ده‌كرێ سكی پڕ بێت.

هه‌ندێ چالاكیی وه‌رزشی وه‌ک ئه‌سپسواری، تێنان و ده‌رهێنانی (تامپۆن tampon) و ده‌ستپه‌ڕكردن ده‌توانێت ئه‌م په‌رده‌یه لادات یان بیدڕێنێت. به‌ڵام چالاكیی وه‌ک هه‌ڵاتن، مه‌له‌وانی، سه‌ما، نابنه هۆی دڕانی په‌رده‌ی "كچێنی"، مه‌گه‌ر ئه‌وه‌ی كاتی كایه‌كردن، بازدان یان كه‌وتن، نووكی شتێک، ڕێک بگاته ئه‌و په‌رده‌یه و بیدڕێنێت!

چه‌ند شێوه‌ی تری ئه‌م په‌رده‌یه

كـــــــــــــۆتـــــایی
وه‌ک باسمان كرد، له‌لای هه‌ندێ له فه‌رهه‌نگه‌كان زۆر گرنگه كه كچ پێش شوو كردن سێكسی نه‌بێت و ئه‌م په‌رده‌یه بۆ شه‌وی بووكێنی ڕاگرێت. له‌و فه‌رهه‌نگانه‌دا بوونی ئه‌و په‌رده‌یه به‌و مانایه‌یه كه كچ تا پێش شووكردنی قه‌ت سێكسی نه‌بووه. پرسیار ئه‌وه‌یه ئایا ته‌نیا بوونی ئه‌و په‌رده‌یه به‌ڵگه‌یه‌كی به‌هێزه بۆ سه‌ڵماندی نه‌بوونی پێوه‌ندی جنسی پێش شووكردن؟ چونكه ئه‌م په‌رده‌یه ته‌نانه‌ت به ده‌ستپه‌ڕكردنی ژن ده‌كرێ لاچێت و نه‌مێنێت.

ئایا ئه‌و دوو دڵۆپه خوێنه‌ی شه‌وی بووكێنی به‌ڵگه‌یه‌كی به‌هێزه؟ خۆ زانستی پزیشكی ئه‌مڕۆ ئه‌و بۆچوونه به ته‌واوی ڕه‌د ده‌كاته‌وه، چونكه هه‌ر ئه‌و جۆره‌ی باس كرا، ئارامی ڕۆحی و ئاماده‌بوونی له‌شی ژن، ئه‌وه‌ كه شێوه‌ی په‌رده‌ی "كچێنی" چۆنه، یان نه‌بوونی سروشتی و زگماگی ئه‌و په‌رده‌یه، هه‌موو ده‌توانن ببنه هۆی نه‌بوون و نه‌هاتنی ئه‌و دوو دڵۆپه خوێنه.

جگه له‌وانه‌ش، پێوه‌ندی سێكس ده‌كرێ شێوه‌ی جۆربه‌جۆری هه‌بێت. كچ ده‌توانێت په‌رده‌ی "كچێنی" بپارێزێت و پێوه‌ندی سێكسی- له پشته‌وه‌ڕا- هه‌بێت. یان ته‌نانه‌ت دوای دڕان و نه‌مانی ئه‌و په‌رده‌یه، به یارمه‌تی نه‌شته‌گه‌رییه‌كی ساكار و بچووک ببێته‌وه خاوه‌ن په‌رده‌كه‌ی.

زانیاری له‌سه‌ر ئه‌و په‌رده‌یه ده‌توانێت پێش به زۆر ڕووداوی ناخۆش و دڵته‌زێن بگرێت. ئه‌و كچه‌ی قه‌ت پێوه‌ندی جنسی نه‌بووه به‌ڵام به‌هۆی سروشتی و زگماگی ئه‌و په‌رده‌یه‌ی نییه، كه‌ی ڕه‌وایه ببێته قوربانی نه‌زانی و بكه‌وێته به‌ر په‌لاماری ته‌وس و تانه و مۆری "داوێنپیسی" له ناوچاوانی بدرێت؟ داوێنپاكی بۆ ده‌بێت گرێدراوی شتێكی ئاوا بێت؟

پرسیاره‌كان زۆرن، بۆ وڵامه‌کان ده‌بێت له فه‌رهه‌نگ و باوه‌ڕ و بۆچوون و ڕوانگه‌كانمان وردبینه‌وه. با له خۆمان بپرسین بوونی په‌رده‌ی "كچێنی" بۆ كێ و بۆ چی گرنگه؟ ویست و به‌رژه‌وه‌ندی كێی تێدایه؟ پێش به چی ده‌گرێت؟

هه‌ر كه‌سێک بین، باوه‌ڕمان به هه‌ر چی هه‌بێت، شیاوی مرۆڤ نییه چاو له‌سه‌ر ڕاستییه‌كان داخات و خۆیان لێ گێل بكات. وه‌ک نیشانه‌ی ڕێز بۆ خۆمان، بۆ ئه‌و بایه‌خه‌ی مرۆڤ بوون هه‌یه‌تی، بچووكترین هه‌‌نگاومان ده‌كرێ ئه‌وه بێت ئه‌ندامه‌كانی له‌‌شی خۆمان و هاوڕێی ژیانمان بناسین و ڕێزیان لێ بگرین.

سه‌رچاوه‌كان

en.wikipedia.org/wiki/Hymen
womeniniran.net/
the-clitoris.com/f_html/hymen.htm
coolnurse.com/hymen.htm